Prematüre retinopatisi sıklığı ve risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ZEYNEP KAMİL KADIN VE ÇOCUK HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELİN ÖZKAN
Danışman: Selim SANCAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Teknolojik gelişmeler ve yenidoğan bakımındaki iyileşmelere rağmen daha düşük doğum haftasındaki preterm yenidoğanların sağkalım oranlarının artması nedeniyle ROP sıklığında azalma sağlanamamıştır. Bu bağlamda ROP'a sebep olan faktörlerin belirlenmesi ve bu faktörlerin azaltılmasına çalışılması gelecekte hastalık sıklığının azaltılmasını sağlayabilir. Tarama programları, ailelerin bilinçlendirilmeleri ve preterm yenidoğan takibi yapan hekim ve oftalmologların birlikte çalışması sonucu etkin tedavinin zamanında sağlanmasıyla görme kayıpları önlenebilir. Bu çalışmada ünitemizdeki ≤32 GH ya da ≤1500 g DA ile doğan preterm yenidoğanlarda ROP sıklığını belirlemeyi ve ROP risk faktörlerini saptamayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli ve retrospektif araştırma olarak planlandı. 2019-2023 yılları arasında Zeynep Kamil Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde izlenen ≤32 hafta altı ve/veya ≤1500 gram doğan 440 bebeğin dosyaları incelenerek risk faktörleri ve ROP muayene sonuçları araştırıldı. Hastalar ROP gelişip gelişmemesine göre gruplandırıldı. Bu gruplarda, ROP'a neden olabilecek faktörlere Çok Değişkenli Lojistik Regresyon Analizi yapıldı. Bulgular: Ünitemizde 5 yıllık sürede gebelik yaşı ≤ 32 hafta ya da doğum ağırlığı ≤ 1500 g olan ROP riski nedeniyle 440 hasta tarandı. Bu hastalardan ROP saptanan 277 (%62,9) hastanın ortalama gebelik yaşı 28,84 ± 2,54 hafta ve doğum kilosu 1165,22±350,82 g iken ROP saptanmayan 163 (%37,1) hastanın ise 31,15±1,63 hafta ve 1165,22±350,82 g bulundu. ROP varlığında doğum ağırlığı ortalamaları, gebelik haftası ortalamaları anlamlı derecede düşük bulundu (p=0,0001). ROP saptanan 277 hasta içinde 199 hastada Evre 1 ROP, 35 hastada Evre 2 ROP, 43 hastada Evre 3 ROP tespit edildi. Evre 4 – 5 ROP hastamız yoktu. ROP tedavisi alan 25 hastanın 3'ünde APROP vardı. Tedavi edilen bebeklerin xii ortalama doğum ağırlığı 862±276,39 g iken, ortalama gestasyonel haftası 26,00±2,10 idi. Tedavi uygulanan hastalar içinde DA en yüksek 1660 g, GH en yüksek 30 hafta olarak ölçüldü. ROP Tedavi alan hastaların almayanlara göre doğum ağırlığı ortalamaları ve gestasyonel haftaları istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulundu (p=0,0001). Taranan hastaların %47,3'ü kız, %52,7'si erkekti. ROP saptanan hastaların %54,51'i, saptanmayanlarınsa %49,69'u erkekti. Lojistik regresyon analizinde ise ROP varlığında Yatış Gün Sayısı yüksekliği (p=0,007), KiO2 varlığı (p=0,044), menenjit varlığı (p=0,018), doğum ağırlığı düşüklüğü (p=0,001) ve gebelik haftası düşüklüğü (p=0,002) bağımsız risk faktörleri olarak belirlenmiştir. Lojistik regresyon analizinde ise ROP tedavi gereksinimde toplam ES transfüzyonu sayısı yüksekliği (p=0,035), insülin tedavisi varlığı (p=0,001), gebelik haftası düşüklüğü (p=0,013) bağımsız risk faktörleri olarak belirlenmiştir. Sonuç: Bizim çalışmamız da göstermektedir ki; gelişmiş ülkelere kıyasla ülkemiz için daha geniş bir ROP tarama yapılması gereklidir. TR ROP çalışmasının son güncellemesi ile gebelik yaşı 30 GH ROP tedavisi alan hasta bulunmasa bile DA >1500 g üstü (1660 g) ROP tedavi alan 1 hasta saptanmıştır. Ve bizim çalışmamız ≤ 32 hafta ya da doğum ağırlığı ≤ 1500 g olan bebekleri içermektedir. Daha geniş aralıklı bir taramada bunu daha yüksek saptayabilmemiz olasıdır. Bu sebeple bizim çalışmamız da ROP taramasını <34 hafta veya DA ≤1700 gram olarak yükseltmeyi desteklemektedir. Aşırı preterm yenidoğanların hayatta kalma oranlarının artmasıyla birlikte, prematüre retinopatisi sıklığı önemli bir sorun olmaya devam etmektedir. Risk faktörlerinin etkin bir şekilde kontrol altına alınması, retinopatiye bağlı morbiditenin azaltılmasına katkı sağlayabilir.