Obez gebelerde fıstık topu kullanımının doğum eylemi sürecine ve maternal–neonatal sonuçlara etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FULDEN ÖZKEÇECİ
Danışman: Gülten GÜVENÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın amacı, doğum eylemi sırasında obez gebelere fıstık topu kullanılarak verilen pozisyonların doğum eylemi sürecine, maternal ve neonatal sonuçlara etkisinin belirlenmesidir. Gereç ve Yöntem: Bu randomize kontrollü çalışma Mart 2022-Ağustos 2023 tarihleri arasında bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Servisine vajinal doğum için yatışı yapılan, araştırma kriterlerini karşılayan 59 gebe ile yürütülmüştür. Müdahale grubunda bulunan katılımcılara servikal dilatasyon 5cm'e ulaştığında başlanıp, servikal dilatasyon 10 cm'e ulaşana kadar her saat 30 dakika boyunca fıstık topu ile pozisyon verilmiştir. Kontrol grubundaki katılımcılara aldıkları rutin klinik bakımın dışında herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Veri toplama araçları olarak; "Sosyodemografik ve Sağlık Öyküsü Veri Toplama Formu", "Doğum ve Doğum Sonu İzlem Formu", "Görsel (Visual) Analog Skala", "Doğum Sonu Yenidoğana İlişkin Veri Toplama Formu", "Doğum Memnuniyet Ölçeği", "Fıstık Topu Uygulama ve Memnuniyet Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, median, Student's T testi, Tek yönlü varyans analizi, Mann Whitney U testi, Pearson korelasyon testi, Ki kare testi ve Fisher'in kesin testi kullanılmıştır. Bulgular: Müdahale grubunda aktif faz süresi 202,9 dakika; kontrol grubunda 213,6 dakika olarak bulunmuştur. İkinci evre süresi müdahale grubunda 23,8 dakika, kontrol grubunda 23,4 dakika olarak saptanmıştır. Saatlik servikal dilatasyon hızı müdahale grubunda 1,6 cm, kontrol grubunda 1,5 cm olarak belirlenmiştir. Müdahale grubu ve kontrol grubu arasında aktif faz süresi, ikinci evre süresi ve saatlik servikal dilatasyon hızı bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (sırasıyla p=0,522, p=0,903, p=0,516). Müdahale sonrası aktif faz sonunda değerlendirilen VAS puanının müdahale grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olduğu saptanmıştır (p=0,001). Müdahale grubunda dik oturma pozisyonu verilen katılımcıların, pozisyon sırasındaki VAS puanının, pozisyondan hemen önce ölçülen VAS puanına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olduğu saptanmıştır (p 0,05). "Doğum Memnuniyet Ölçeği" puanının müdahale grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır (p=0,001). Müdahale grubundaki tüm katılımcıların fıstık topu ile verilen pozisyonları doğum eyleminde faydalı bulduklarına dair görüş belirttikleri saptanmıştır. Sonuç: Fıstık topu kullanımının obez gebelerde aktif faz süresi ve ikinci evre süresi üzerine etkisi olmadığı belirlenmiştir. Fıstık topu ile verilen pozisyonların doğum eyleminde algılanan ağrıyı azalttığı ve doğum memnuniyet düzeyini arttırdığı saptanmıştır. Bu doğrultuda obez gebelerde fıstık topunun ağrıyı azaltmak ve gebelerin doğum eylemi sürecinden memnuniyetlerini arttırmak amacıyla kullanımının yaygınlaştırılması, aktif faz süresi ve ikinci evre süresi üzerine etkisinin değerlendirildiği daha büyük örneklemde ve çok merkezli çalışmaların planlanması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: doğum eylemi, doğum ağrısı, fıstık topu, doğum memnuniyeti, hemşirelik