Obezite derecesine göre hedonistik yeme davranışının görülme sıklığı ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE SÖNMEZ
Danışman: Selma PEKGÖR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma, obeziteli bireylerde obezite derecesine göre hedonistik yeme davranışının görülme sıklığını ve yaşam kalitesi ile olan ilişkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu tanımlayıcı ve kesitsel çalışma, 08.05.2025 - 01.08.2025 tarihleri arasında Konya Şehir Hastanesi Beslenme ve Diyetetik Polikliniği'nde yürütülmüştür. Çalışmaya, 18–65 yaş aralığında ve beden kitle indeksi (BKİ) ≥30 kg/m² olan 231 birey dahil edilmiştir. Veriler; tüm katılımcılara uygulanan sosyodemografik özellikleri içeren anket formu, Hedonistik Yeme Ölçeği (HYÖ) ve Obezlere Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği (OÖYKÖ) ile toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 22.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların Hedonistik Yeme Ölçeği (HYÖ) ortancası 43 (36–53), Obezlere Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği (OÖYKÖ) ortancası 46 (28–65) olarak bulundu. HYÖ puanı erkeklerde kadınlara göre daha yüksek (p=0,025), OÖYKÖ puanı ise kadınlarda daha düşük bulundu (p<0,001). BKİ ile hedonistik yeme arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (r=–0,052; p=0,184). BKİ arttıkça yaşam kalitesinin azaldığı gözlendi (p<0,001). Hedonistik yeme düzeyi arttıkça yaşam kalitesi arttı(r=–0,236; p<0,001). 39 yaş ve altı, bekar, çalışan, lise ve üzeri eğitim düzeyine sahip bireylerde HYÖ puanı daha yüksekti (sırasıyla p<0,001, p=0,002, p=0,010 ve p<0,001). Düzenli ilaç kullanmayanlar, gece atıştırması yapanlar ve hızlı yemek yiyenlerde HYÖ puanı daha yüksekti (p<0,001, p=0,002 ve p<0,001). Öğün saatleri düzenli olanlarda HYÖ puanı daha düşük, OÖYKÖ puanı daha yüksek bulundu (p=0,007; p=0,025). Stresli zamanlarında yemede artış olanlar ve karbonhidrat ağırlıklı beslenenlerde yaşam kalitesi daha düşük bulundu (p<0,001 ve p=0,005). Yaş ile HYÖ puanı arasında negatif (p<0,001), OÖYKÖ puanı arasında pozitif korelasyon saptandı (p<0,001). BKİ ile yaşam kalitesi arasında negatif korelasyon bulundu (p<0,001). Ana ve ara öğün sayıları ile HYÖ puanı arasında pozitif korelasyon tespit edildi (p=0,002 ve p=0,005). Hedonistik yeme puanı ile yaşam kalitesi puanı arasında negatif korelasyon saptandı (p<0,001). Regresyon analizine göre HYÖ puanındaki her 1 birim artış, OÖYKÖ puanını 0,119 birim azaltmakta ve model toplam varyansın %63'ünü açıklamaktadır (R²=0,63; p<0,001). Sonuç: Bu çalışmada, obezite derecesi ve hedonistik yeme düzeyi arttıkça yaşam kalitesinin anlamlı düzeyde olumsuz etkilendiği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, obezite tedavisinde yalnızca kilo kaybına odaklanmanın yeterli olmadığını; yeme davranışlarının psikolojik, bilişsel ve hedonistik boyutlarının da dikkate alınması gerektiğini göstermektedir. Bireylerin hedonistik yeme eğilimlerinin tanımlanması ve bu davranışların azaltılmasına yönelik davranışsal ve farkındalık temelli yaklaşımların tedavi programlarına entegre edilmesinin, yaşam kalitesini artırma ve obeziteyle mücadelede önemli katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Obezite, Hedonistik yeme, Yaşam kalitesi