Prokalsitonin düzeyinin hemokültürde üremeyi tahmin etme gücü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL OKMEYDANI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, İÇ HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA ALTUNKALEM SEYDİ
Danışman: Mehmet KÜÇÜK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ: Bakteriyel enfeksiyon tanısı için en iyi yöntem kan kültürüdür ancak kültür alımı sonrası tanının doğrulanması için 24 saatten fazla süreye ihtiyaç vardır ve kan kültürlerinin sadece %5-10 kadarında üreme gerçekleşir. Prokalsitonin (PCT), yoğun bakımda ve sepsis düşünülen hastalarda tanı ve takipte yeni bir tanısal gösterge olarak rutin kullanıma girmiş görünmektedir. Bu çalışmada günlük pratikte PCT belirtecinin enfeksiyon şüphesi olan olgularda üremeyi göstermede yararlı olup olmadığını değerlendirdik. AMAÇ: Rutin iç hastalıkları servis pratiğinde PCT'nin hemokültürdeki üreme durumunu gösteren sınır değerini belirlemek ve hemokültür sonucunu tahminde işe yarayıp yaramadığını anlamak. PCT düzeyi ile diğer klinik örneklerde (balgam, idrar vb) üreme arasındaki ilişkiyi anlamak. GEREÇ VE YÖNTEM: İç Hastalıkları servisinde Temmuz 2016 ve Mayıs 2017 tarihleri arasında yatan hastalar arasında enfeksiyon şüphesi ile eş zamanlı hemokültür ve prokalsitonin ölçümü için örnek hastaların demografik özellikleri, komorbid hastalıkları, kültür alınması sırasında gözlenen olası enfeksiyon odakları, sepsis ile ilişkili olabilecek klinik bulguları ve laboratuar ölçümleri kaydedildi. Alınan kültürler "hemokültür" ve "diğer kültürler" şeklinde gruplanarak üreme olan ve olmayanların serum PCT düzeyleri t testi ile karşılaştırıldı. PCT'nin kültürlerde üremeyi tahmin etme gücünü belirlemek için ROC eğrileri oluşturuldu. Optimal eşik değeri belirlenerek duyarlılık (sensitivity), özgüllük (specificity) ile pozitif (+LR, likelihood ratio) ve negatif olabilirlik oranları (-LR) hesaplandı.3 adet karma-etki (mixed effects) lojistik regresyon modeli oluşturuldu. Birinci modelde kültürlerde üreme olasılığı ile laboratuvar değişkenlerin ilişkisi, ikinci modelde kültür alındığı sırada gözlenen klinik bulgularla kültürlerde üreme ilişkisi, son modelde ise laboratuar değişkenleri ile klinik modelde üremeyle anlamlı ya da anlamlıya yakın ilişkisi bulunan değişkenler bir araya getirildi. BULGULAR:Çalışmaya alınan 167 hastanın 412 kültürü analiz edildi. 257 hemokültürün 28'i ve 155 diğer kültürün 26'sı olmak üzere toplam 54 kültürde üreme görüldü. Kan kültüründe üreme olmayan ve olan hastaların ortalama (SS) serum PCT değerleri sırasıyla; 6,1 ng/ml (18,1) ve 21,3 ng/ml (30,3); olarak bulundu. Üreme olan ve olmayan hemokültürler arasındaki ortalama fark 15,3 idi (%95GA:6,1-21,3, t testi ile P=0,014). Diğer kültürlerle eş zamanlı alınmış ortalama (SS) serum PCT değerleri, üreme olmayan ve olan kültürler için sırasıyla 7,1 (19,6) ve 5,6 (11,1); bulundu, iki değer arasında anlamlı fark saptanmadı. ROC eğrisi analizinde hemokültürler için eğri alında kalan alan 0,69 (%95 GA: 0,57-0,80) bulundu.Üreme olasılığını en iyi tahmin eden sınır PCT değeri 1,17 ng/ml bu değere ait duyarlılık %74, özgüllük ise %69, pozitif olabilirlik oranı 2,39; negatif olabilirlik oranı 0,38 saptandı. Klinik, laboratuar ve hemokültür sonuçları ile yapılan üç değişik karma-etki modelli çoklu lojistik regresyon analizinde; ilk modelde PCT'nin her 10 kat artmasıyla kültür cinsinden bağımsız olarak üreme olasılığının 2,36 kat (%95GA 1,27-4,41) arttığı, klinik buluların eklenmesiyle elde edilen modelde bu artışın 1.84 kat (%95GA 1,08-3,15) olduğu görüldü. SONUÇ: Bu çalışmada iç hastalıkları servislerinde yatan ateşli hastalarda prokalsitonin düzeyinin yüksek olması hemokültürde üreme olasılığıyla ilişkili olmakla birlikte hesapladığımız pozitif olabilirlik oranının düşük olması diğer enfeksiyon bulgularına ek olarak kullanıldığında test öncesi olasılığa ciddi bir katkıda bulunmayacağını göstermektedir. PCT ölçümünün hemokültür dışındaki kültürleri tahmin etme gücü yoktur. ANAHTAR KELİMELER: Ateş,Hemokültür,Prokalsitonin