Sekonder hiperparatiroidisi olan kronik böbrek yetersizliği hastalarında karotis intima-media kalınlığı ve serum vaspin düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE KARAOSMAN DOĞAN
Danışman: Recep DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, sekonder hiperparatiroidi kronik böbrek yetmezliği (KBY) evre 3-4-5 hastalarında karotis intima-media kalınlığı (KİMK) ile serum vaspin düzeyi arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi ve bu ilişkinin mineral-metabolik parametreler, inflamasyon göstergeleri ve böbrek fonksiyonları ile bağlantısını ortaya koymayı amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya KBY evre 3–4-5'te toplam 90 hasta ve 30 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Demografik veriler, biyokimyasal parametreler, mineral-kemik metabolizması göstergeleri, inflamasyon belirteçleri ve serum vaspin düzeyleri değerlendirilmiştir. KİMK ölçümleri yüksek çözünürlüklü B-mod ultrasonografi ile yapılmıştır. Parametreler arasındaki ilişkiler korelasyon analizleri ile incelenmiştir. Bulgular: KİMK, evre ilerledikçe anlamlı olarak artmıştır (Evre 3: 0.70; Evre 4: 0.93; Evre 5: 1.28; p < 0.001). Serum vaspin düzeyi ise evrelere göre anlamlı biçimde azalmıştır (E3: 1906.23; E4: 1768.64; E5: 1541.35; p = 0.0175). KİMK, PTH (r = +0.938, p < 0.001), kreatinin (r = +0.918, p < 0.001), üre (r = +0.876, p < 0.001) ve fosfor (r = +0.715, p < 0.001) ile güçlü pozitif ilişkiler; GFR (r = –0.940, p < 0.001), hemoglobin (r = –0.527, p < 0.001), D vitamini (r = –0.510, p < 0.001) ve albümin (r = –0.408, p < 0.001) ile güçlü negatif ilişkiler göstermiştir. Vaspin düzeyi, KİMK (r = –0.365, p < 0.001), üre (r = –0.366, p < 0.001), kreatinin (r = –0.392, p < 0.001), fosfor (r = –0.329, p < 0.001), CRP (r = –0.231, p < 0.001) ve PTH (r = –0.370, p < 0.001) ile negatif; GFR (r = +0.429, p < 0.001) ve kalsiyum (r = +0.274, p = 0.002) ile pozitif korelasyon göstermiştir. Sonuç: Bulgular, KİMK'in KBY'de artan üremik yük, mineral-metabolik bozukluklar ve inflamasyon ile ilişkili olarak yükseldiğini; serum vaspin düzeylerinin ise KBY ilerledikçe azalarak damar duvarındaki yapısal değişikliklerle ters yönde ilişkili olduğunu göstermektedir. KİMK ve vaspin, KBY'de subklinik aterosklerozun değerlendirilmesinde potansiyel biyobelirteçler olarak öne çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kronik böbrek yetmezliği, Karotis intima-media kalınlığı, Vaspin, Sekonder hiperparatiroidi, Subklinik ateroskleroz