Tip 1 diyabet patogenezinde işlenmiş ve ultra işlenmiş besin tüketiminin etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYYE BETÜL TURGUT
Danışman: Hasan ÖNAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Sanayi toplumuna geçilmesi ve besinlerin işlenmiş ve ultra işlenmiş gıdaların tüketiminin artışı ile başta diyabet, kanser, multipl skleroz, ülseratif kolit gibi hastalıkların sıklığında ciddi bir artış olmuştur. Bizim çalışmamızda ise Tip 1 DM patogenezinde işlenmiş ve ultra işlenmiş besin tüketim sıklığının ilişkili olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışmaya 01/05/2022-01/11/2022 tarihleri arasında Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim dalı Çocuk Metabolizma Kliniğinde takip edilen servisimize diyabetik ketoasidoz kliniği ile başvuran hastalardan araştırmaya katılmayı kabul edenler üstünde yapılmıştır. Çalışma süresi içerisinde ortalama 50 hasta ve 50 kontrol grubuna ulaşılmıştır. Yeni Tip 1 DM tanısı alan yaşları 5 ile 18 yaş arasındaki çocuklarda hastaların beslenme düzenini sorgulayıp ve günlük kalori ihtiyacının yüzde kaçının işlenmiş ve ultra işlenmiş gıdalar tarafından karşılandığını tespit edilmiş, tükettiği gıdalar 12 alt başlıkta analiz edilerek kıyaslanmıştır. İstatistiksel analiz için SPSS 22 programı kullanılmıştır. Değerlendirme sonuçlarının tanımlayıcı istatistikleri; kategorik değişkenler için sayı ve yüzde, sayısal değişkenler için ortalama, standart sapma, medyan olarak verilmiştir. Verilerin analizinde t testi, Mann Whitney U testi ve Spearman Korelasyon Analizi kullanılmıştır. p<0.05 değeri istatistiksel olarak önemli kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 100 çocuğun yaş ortalaması 9.32±3.22'dir (min:5max:17). Hasta ve kontrol grubunda işlenmiş gıda enerji yüzdeleri karşılaştırıldığında tip1 DM çocuklarda ultra işlenmiş gıda tüketiminin sağlıklı çocuklara göre daha fazla olduğu, total işlenmiş gıda yüzdesinin ve abur-cubur yüzdesinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Hasta grubunda işlenmiş yağ, et ve diğer kategorisindeki besinlerin miktarının daha fazla olduğu, 11-14 yaş grubunda işlenmiş gıda yüzdesinin, 15-18 yaş grubunda içecek miktarının, 5-10 yaş grubunda ise sebze-meyve miktarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Anti-GAD pozitiflerde işlenmiş et miktarının daha fazla olduğu, adacık hücre pozitiflerde tahıl-ekmek miktarının, Anti-TPO pozitif olanlarda işlenmiş et ve yağ miktarlarının daha fazla olduğu bulunmuştur. Hasta grubunda HbA1c ve yağ yüzdesi arasında negatif yönde zayıf, pastane ürünleri ile pozitif yönde zayıf korelasyon bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamızın sonuçlarına göre tip1 DM çocuklarda ultra işlenmiş gıda tüketiminin sağlıklı çocuklara göre daha fazla olduğu, total işlenmiş gıda yüzdesinin ve abur-cubur yüzdesinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Hasta grubunda işlenmiş yağ, et ve diğer besinlerin miktarının daha fazla olduğu, 11-14 yaş grubunda işlenmiş gıda yüzdesinin, 15-18 yaş grubunda içecek miktarının, 5-10 yaş grubunda ise sebze-meyve miktarının daha yüksek olduğu olduğu bulunmuştur. Anti-GAD pozitiflerde işlenmiş et miktarının daha fazla olduğu, adacık hücre pozitiflerde tahıl-ekmek miktarının, Anti-TPO pozitif olanlarda işlenmiş et ve yağ miktarlarının daha fazla olduğu bulunmuştur. Hasta grubunda HbA1c ve yağ yüzdesi arasında negatif yönde zayıf, pastane ürünleri ile pozitif yönde zayıf korelasyon bulunmuştur. Literatürde yapılan çalışmalar daha çok yetişkin yaş grubu ve tip 2 DM ve ultra işlenmiş gıda tüketimi arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Tip 1 DM ve ultra işlenmiş gıda tüketimi arasındaki ilişki inceleyen toplum tabanlı prospektif çalışmalara ve toplumda işlenmiş- ultra işlenmiş gıda tüketiminin azaltılması için bilinçlendirme programlarına ihtiyaç vardır