İskemik inmeli hastaların bakım bağımlılığı ve bakım verenlerin bakıma hazır olma durumlarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVİM AKARCA
Danışman: Emine ÖZER KÜÇÜK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, iskemik inmeli hastaların bakım bağımlılığı ve bakım veren bireylerin bakıma hazır olma durumlarını etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Kliniğinde Mart 2023- Temmuz 2023 tarihleri arasında katılmaya gönüllü, 18 yaşından büyük, Türkçe iletişim kurabilen 122 bakım veren birey ve onların bakım verdiği iskemik inme tanısı ile en az 3 gündür yatan, Glaskow koma skalasından 14 ve üzeri puan alan, taburculuğuna en az 24 saat kalmış olan 122 hasta dahil edilmiştir. Çalışma kapsamında toplamda 244 bireye ulaşılmıştır. Veriler Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu, Bakım Bağımlılığı Ölçeği, Bakım Veren Tanıtıcı Bilgi Formu ve Bakım Vermeye Hazır Oluşluk Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin normal dağılıma uyup uymadığı Kolmogorov- Smirnov ve Shapiro Wilks testi ile belirlenmiştir. Normal dağılıma uyan gruplarda t testi, ikiden fazla grupta ise Anova Varyans analizi kullanılmıştır. Varyans analizinde gruplar arası fark Tamhane' s T2 testi ile incelenmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan iskemik inmeli hastaların % 56,6' sı 33- 65 yaş aralığında, % 42,6' sının öğrenim düzeyi ilköğretim, % 73,8' inin işitme sorununa sahip olmadığı bulunmuştur. İskemik inmeli hastalar Bakım Bağımlılığı Ölçeğinden ortalama 61,54±14,02 (min.-maks.: 17-85) puan almışlardır. Eğitim düzeyi düşük (p= 0,001), sürekli ilaç kullanan (p= 0,024), işitme sorununa sahip (p=0,015) ve bakım bağımlılığı yüksek olan hastalara (p=0,000) bakım veren bireylerin bakıma hazır oluşluk düzeyi daha düşük bulunmuştur. İskemik inmeli hastalara bakım veren bireylerin % 51,6' sı 46- 65 yaş arasında, % 55,7' sinin para yönetimine destek verdiği, %56,6' sının bakım vermede yardımcı bir kişiye sahip olmadığı bulunmuştur. İskemik inmeli hastalara bakım veren bireyler Bakım Vermeye Hazır Oluşluk Ölçeğinden ortalama 19,99±5,59 (min.-maks.: 0-32) puan almışlardır. Bakım veren bireylerden cinsiyeti erkek (p=0,049) , hastanın eşi (p=0,000), günlük bakım verme süresi beş saatten az olanların (p=0,001) bakıma hazır oluşluğu daha yüksek iken; bakım vermede yardımcı kişiye sahip (p=0,008), bakım kaynaklı kaygı (p=0,000) ve aile/ iş hayatında sorun yaşayan (p=0,018) bireylerin bakıma hazır oluşluğu daha düşük bulunmuştur. İskemik inmeli hastaların bakım bağımlılığı düzeyi arttıkça bakım veren bireylerin bakıma hazır oluşluk düzeyinin anlamlı şekilde azaldığı tespit edilmiştir (p=0.000). Sonuç: Çalışmanın sonucunda iskemik inmeli hastaların bakım bağımlılıkları düşük olarak bulunmuştur. Hastaların eğitim düzeyi, sürekli ilaç kullanma ve işitme sorununa sahip olma durumu bakıma hazır oluşluğu anlamlı şekilde etkilemektedir. İskemik inmeli hastalara bakım veren bireylerin bakıma hazır oluşlukları orta olarak bulunmuştur. Bakım veren bireylerin cinsiyeti, hasta ile yakınlık derecesi, günlük bakım verme saati, bakım vermede yardımcı bir kişiye sahip olma, bakım kaynaklı kaygı yaşama, aile/ iş hayatında sorun yaşama durumu bakıma hazır oluşluğu anlamlı şekilde etkilemektedir. Hemşireler iskemik inmeli hastaların bakım bağımlılığı düzeyi, bakım veren bireylerin bakıma hazır oluşluk düzeyi ve etkileyen faktörler konusunda farkındalığa sahip olmalıdır. Hemşirelere bakıma hazır oluşluğun sağlanmasına yönelik stratejilerin hayata geçirilmesinde önemli görevler üstlenmesi önerilmektedir.