Hastanede yatırılarak tedavi edilen çocuklarda malnütrisyonun hastanede yatış süresi üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYHATUN TOPAL
Danışman: Orkun TOLUNAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada; T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği'nde yatarak tedavi gören hastaların antropometrik ölçümleri yapılarak malnütrisyon görülme sıklığının tespit edilmesi, malnütrisyonu olan hastaların sınıflandırmasının (akutkronik, hafif-orta-ağır) yapılması, malnütrisyon varlığının hastanede yatış süresi üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 01/05/2018 ve 31/10/2018 tarihleri arasında Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniğinde yatırılarak tedavi edilen 5ay-18 yaş arasındaki 1009 hasta dahil edildi. Çalışmaya; hastane yatışı bir aydan uzun süren ve buna neden olan kronik hastalığı olan hastalar, ayrıca malignite tanısı olan hastalar dahil edilmedi. Olguların hastaneye yatışları sırasında vücut ağırlığı, boyu, orta kol çevresi, triseps deri kıvrım kalınlığı ölçüldü. Yaş, cinsiyet, tanı ve eşlik eden hastalıkları, tedavi için hastanede yatış süreleri kaydedildi. Malnütrisyon derecelendirmesi için Gomez sınıflandırması kullanıldı; hafif, orta ve ağır olmak üzere üç sınıfa ayrıldı. Yaşa göre ağırlığı %90- 110 arasında olanlar normal, %75-89 arası hafif, %60-74 arası orta, %60 altındaki değerler ise ağır malnütrisyonu tanımlamak için kullanıldı ve hastalar bu sınıflamaya göre gruplandırıldı. Olguların antropometrik verileri, malnütrisyon durumları, malnütrisyon dereceleri, hastanede yatış süreleri karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya alınan 1009 hastanın %44'ü kız, %56'sı erkek idi. Yaş ortalaması 59,9±58,6 ay idi (ortanca yaş 32 ay). Hastaların 805'i (%79,8) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı iken, 204 (%20,2) hasta yabancı uyruklu idi. Hastaların %43,8'i 2 yaş altında, %19,2'i 2-5 yaş arasında, %37'si 5 yaş ve üzeri idi. Bin dokuz hastanın %5,6'sının malignite dışı hematolojik hastalıklar, %6,8'inin endokrinolojik/metabolik hastalıklar, %9,8'inin nöromusküler hastalıklar, %68,4'ünün enfeksiyon hastalıkları, %9,3'ünün diğer hastalıklar nedeniyle hastaneye yatırıldığı saptandı. Sadece malnütrisyon tanısı ile hastaneye yatırılarak izlenen hasta yoktu. Hastaların 268'inde (%26,6) altta yatan kronik hastalık bulunmaktaydı. Ortalama yatış süresi 6,83±4,48 gün idi. Olguların %46,9'unda Gomez sınıflandırmasına göre malnütrisyon saptandı. Gomez sınıflandırmasına göre derecelendirildiğinde %20,2 oranında hafif malnütrisyon, %11,2 oranında orta derecede malnütrisyon, %5,4 oranında ise ağır malnütrisyon gözükmekte idi. Altta yatan kronik hastalık öyküsü olan hastalarda malnütrisyon görülme sıklığının (%65,3) kronik hastalığı olmayanlara göre (%40,2) daha fazla olduğu tespit edildi. Malnütrisyon izlenmeyen hastalarda ortalama yatış süresi 6,31±3,86 gün iken, malnütrisyonu olan hastalarda ortalama yatış süresi 7,39±5,04 gün olarak hesaplandı. Malnütre olan hastalarda malnütrisyon izlenmeyen hastalara göre yatış süresinin daha uzun olduğu görüldü (p<0,001). Malnütrisyon derecesi arttıkça hastanede yatış süresinin uzadığı, en uzun hastanede yatış süresine ağır malnütre olan grubun sahip olduğu izlendi (p<0,001). Waterlow sınıflandırmasına göre akut malnütrisyon oranı %35,3, kronik malnütrisyon %14,6, kronik zeminde akut malnütrisyon ise %9,8 olarak bulundu. Bu sınıflandırmaya göre hastaların yatış süresine bakıldığında kronik zeminde akut malnütrisyon izlenen hasta grubunda hastanede yatış süresinin (8,81 gün) anlamlı olarak daha uzun olduğu görüldü (p<0,001). Kronik hastalık öyküsü olmayan hasta grubunda malnütrisyon izlenmeyen hastaların yatış süresi (6,15 gün), malnütre olanlar (6,77 gün) ile karşılaştırıldığında; malnütre olan hastaların yatış süresinin normal olan hastalardan daha fazla olduğu görüldü (p=0,046). Sonuç: Hastanede yatan çocuklarda malnütrisyon gelişimi, mevcut hastalığın bir sonucu olarak artan enerji ihtiyacı, altta yatan hastalıkla bağlantılı eşlik eden iştah azalması ve eşlik eden ilaç kullanımı veya hastalığın tedavisi sırasında ihmal edilen beslenme gibi çeşitli nedenlerden dolayı potansiyel olarak yüksektir. Yatırılan olgunun birincil hastalığı üzerinde durulurken genelde gözden kaçırılan malnütrisyon tedavi başarısını azaltmakta, hastanede kalış süresini ve maliyeti arttırmaktadır. Farklı yıllarda yapılmış olan çalışmalarda malnütrisyon oranlarının benzer bildirilmesi bu durumun hala önemli sağlık sorunlarından biri olmaya devam ettiğini göstermektedir. Bu nedenle hastaneye yatan hastalarda malnütrisyon durumunun değerlendirilmesi, hastaların yatış nedenleri yanında malnütrisyon durumunun gözden kaçırılmaması ve tedavi planları yapılırken beslenme desteğinin de bu sürece dahil edilmesi gerek hastanede yatış süresi gerekse komplikasyon oranlarını azaltacaktır. Anahtar Kelimeler: Çocuk, hastanede yatış süresi, malnütrisyon