Bozulmuş glukoz toleransı tespit edilen gebelerde pankreas ekzokrin yetmezliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE TEZCAN HÜSEYİN
Danışman: Hakan DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bozulmuş Glukoz Toleransı (BGT) tanısı almış gebelerde pankreasın ekzokrin fonksiyonlarını fekal elastaz-1 düzeyleri ve Pankreatik ekzokrin yetersizlik (PEY)ölçek skorları aracılığıyla değerlendirmek ve bu parametrelerin klinik ve obstetrik sonuçlarla ilişkisini incelemek. Yöntem: Kesitsel tipteki bu çalışmaya, 24–28. gebelik haftaları arasında Oral Glukoz Tolerans Test (OGTT) yapılan ve BGT tanısı almış 57 gebe ile normoglisemik 57 kontrol hastası dâhil edildi. Fekal elastaz-1 düzeyleri ölçüldü ve PEY anketi uygulandı. Katılımcıların klinik verileri, obstetrik öyküleri, laboratuvar parametreleri ve perinatal sonuçları kaydedilerek SPSS 26.0 programı ile analiz edildi. Değişkenler arası ilişkiler korelasyon ve regresyon analizleriyle değerlendirildi. Bulgular: Fekal elastaz-1 düzeyleri, BGT grubunda kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha düşüktü (p=0,026). PEY skorları açısından iki grup arasında anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). BGT grubunun vücut kitle indeksi (VKİ) ve gebelikte aldığı kilo kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksekti (sırasıyla p<0,001 ve p=0,025). Fekal elastaz düzeyleri ile gebelikte alınan kilo arasında pozitif; VKİ ile PEY skorları arasında ise negatif korelasyon gözlendi. Lojistik regresyon analizinde, fekal elastaz düzeyindeki artışın BGT riskini bağımsız olarak azalttığı belirlendi (OR=0,998, p=0,050). Sonuç: Bu çalışma, BGT tanısı almış gebelerde pankreasın ekzokrin fonksiyonlarının belirgin şekilde etkilenebileceğine dair yeni kanıtlar sunmaktadır. Fekal elastaz-1, subklinik PEY'in belirlenmesinde değerli bir biyobelirteç olup, BGT riskinin öngörülmesinde de faydalı olabilir. Bulgular, metabolik bozukluğu olan gebelerin takibinde pankreasın ekzokrin fonksiyonlarının da göz önünde bulundurulması gerektiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Gebelik, Bozulmuş Glukoz Toleransı, Pankreas Ekzokrin Yetmezliği, Fekal Elastaz-1, Maternal Beslenme, PEY, Aile Hekimliği