Geriatrik hastalarda gastrointestinal sistem endoskopisinde propofol ile sedasyona ilave edilen ketaminin optimal dozunun belirlenmesi: Retrospektif bir karşılaştırma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE SUVARIOĞULLARI
Danışman: Sinan UZMAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Endoskopi, gastrointestinal sistem hastalıklarının tanı ve tedavisinde en etkili işlemlerden biri olup, bu işlemde hastanın konforunu ve güvenliğini optimize ederek sedasyon sağlanırsa işlemin başarısı artar. Amaç: Bu çalışmamızda geriatrik hastalarda uygulanan gastrointestinal sistem endoskopisinde propofol sedasyonuna ilave edilen ketaminin optimal dozunu belirlemeyi amaçladık. Tasarım: Retrospektif karşılaştırma Gereç ve Yöntem: Sedasyon eşliğinde elektif şartlarda gastrointestinal sistem endoskopisi uygulanan 65 yaş üzerindeki hastaların arasından ASA (Amerikan Anestezistler Derneği) fizyolojik skoru I-III arası hastalar çalışmamıza dahil edildi. Sedasyonda kullandığımız ajanların dozuna göre hastalar üç gruba ayrıldı: 0,3 mg/kg ketamin uygulananlar (Grup K3), 0,4 mg/kg ketamin uygulananlar (Grup K4) ve 0,5 mg/kg ketamin uygulananlar (Grup K5) ve hastalar moderate sedasyon hedeflenen (bispektral indeks skoru 66-85 ve Ramsey Sedasyon Skalasına göre 3-4) bu sedasyon düzeyinin idamesi için gereken durumlarda yaklaşık 0,25 mg/kg tekrarlayan dozlar ile propofol ile uygulanmış olanlar arasından belirlendi. ASA skoru 3'ten fazla olan, obstrüktif uyku apnesi, nörolojik veya psikiyatrik hastalığı olan, emziren veya gebe, malign hipertansiyon veya ciddi iskemik kalp hastalığı olan, standartlara uygun şekilde monitörize edilemeyen (kalp tepe atımı, non-invaziv kan basıncı, periferik oksijen satürasyonu, bispektral indeks) veya kayıtları eksiksiz tutulamayan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Hasta dosyalarında mevcut anestezi kayıtlarından ve hastanenin bilgisayar ortamındaki veri kayıtlarından ve endoskopi derlenme ünitesinin işlem sonrası takip formlarından hastaların özellikleri, (boy, ağırlık, yaş, ASA statüsü, vücut kitle indeksi, komorbiditeleri), propofol tüketimi, BIS skoru, prosedür süreleri (gastrointestinal sistem endoskopi süresi, derlenme ve spontan göz açma süresi), işlem sonrası vizüel analog skala değeri, derlenme ünitesi vital bulguları elde edildi. Girişim sonrasında Modifiye Aldrete Skorlama Sistemi (MASS) ile değerlendirilen ve Aldrete Skoru 9 ya da üstünde olan hastalar derlenme odasından çıkarılmaktadır. Taburculuktan önce hastanın ve işlemi gerçekleştiren endoskopistin sedasyondan duyduğu memnuniyeti belirlerken dört ölçekli bir skala (4: mükemmel, 3.iyi, 2: yetersiz, 1: kötü) kullanılmaktadır. Bu değişkenlere ait veriler de hasta dosyalarından sağlandı. Bulgular: Endoskopi süresi ortalamaları gruplar arasında benzerdi. Spontan göz açma süresi K5 grubunda K3 ve K4 grubuna göre anlamlı derecede daha uzundu. Derlenme süresi de benzer şekilde K5 grubunda diğer gruplara göre anlamlı şekilde daha uzundu. Ek propofol gereksinimi ve VAS skorları açısından gruplar arasında anlamlı fark izlenmedi. İşlem sırasında apne oranı K5 grubunda daha fazla izlenmekle beraber bradikardi ve hipotansiyon gelişimi, hareket ve bulantı kusma gibi komplikasyon oranları gruplar arasında benzerdi. İşlem sırasında ortalama kalp tepe atımları, sistolik arteriyel basınç (SAB), diyastolik arteriyel basınç ve ortalama arteriyel basınçların zaman içinde değişiminde gruplar arasında T2 zaman birimi dışındaki zaman birimlerinde istatistiksel anlamlı fark olmadığı görüldü. Sadece T2 zaman diliminde (5.dk) K3 grubunda SpO2 ortalaması diğer iki gruba göre düşük saptandı. Tüm zaman aralıklarında BİS ve RSS değerleri açısından gruplar arasında istatistiksel anlamlı fark izlenmedi. Derlenme döneminde ortalama sistolik basınç değerleri 15, 20 ve 25. Dakikalarda K3 grubunda K4 ve K5 gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksekti. Ortalama diyastolik basınçlar açısından farklı zaman aralıklarında gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı. Ortalama arteriyel basınç değerleri karşılaştırılmasında 25. dakikada K3 grubunda diğer gruplara göre istatistiksel olarak yüksek değerler izlendi. Diğer zaman aralıklarında ise gruplar arasında istatistiksel anlamlı fark izlenmedi. Ortalama SpO2 ve kalp tepe atım değerleri tüm zaman aralıklarında gruplar arasında benzerdi. Endoskopist ve hasta memnuniyet puanları açısından gruplar arasında istatistiksel anlamlı fark izlenmedi. Sonuç: Çalışmamızda gastrointestinal sistem endoskopisi yapılan geriatrik hastalarda değişen ketamin dozlarının sedasyon kalitesi ve hemodinamiye etkileri incelenmiş olup 0,3 mg/kg ketamin uygulanan grupta hemodinaminin daha stabil seyrettiği ve 0,5 mg/kg ketamin uygulanan grupta apnenin daha fazla izlendiği görülmüştür. Hasta ve endoskopist memnuniyeti gruplar arasında benzer bulunmuştur. Tüm bu veriler göz önüne alındığında 0,3 mg/kg doz ketaminin tercih edilmesinin daha faydalı olacağı görüşündeyiz ancak bu görüşümüzü desteklemesi için daha geniş hasta gruplarında randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Endoskopi, Ketamin, Propofol, Sedasyon, Geriatrik Hasta