Arteriyovenöz fistül gelişiminde serum osteokalsin etkisinin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ARİFE BAŞ

Danışman: Süleyman KARAKÖSE

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Arteriyo-venöz fistül (AVF) açılması ve gelişimi önemli bir süreçtir. Arteriyovenöz fistüller yüksek komplikasyon ve damar yolu erişim kaybı oranlarına sahiptir. Bu çalışmada osteokalsinin özellikle vasküler kalsifikasyon ve arteriyel sertlik üzerine olan etkileri göz önüne alarak fistül gelişiminde bir biyokimyasal belirteç olarak kullanılabilirliğinin araştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya son dönem böbrek hastalığı nedeni ile takipli, Ocak- Haziran 2024 tarihleri arasında Konya Şehir Hastanesi Kalp Damar Cerrahi Kliniğinde arteriyovenöz fistül açılan 70 katılımcı dahil edildi. Nabız dalga hızı (Pulse wave velocity-PWV) analizi ve ortalama arter basıncı ölçümü için noninvaziv ve manşet tabanlı bir yöntem sunan Mobil-O-Graph cihazı (IEM GmbH, Stolberg, Almanya) kullanıldı. Katılımcıların rutin kontrollerinde alınan kan tetkikleri analiz edildi. Serum osteokalsin seviyeleri, elektrohemilüminesans immünolojik analiz yöntemi kullanılarak belirlendi. Fistül gelişimi hastaların fistül operasyonundan sonraki altı aylık süre sonundaki ilk kontrollerinde fizik muayene ile değerlendirildi. Fistül aracılığı ile diyaliz tedavisi olamamak primer yetmezlik olarak değerlendirildi. Bulgular: Arteriyovenöz fistül operasyonu sonrası primer yetmezlik gelişimi ile daha önceden bilinen trombüs öyküsü varlığı anlamlı düzeyde ilişkili olarak saptanmıştır (p=0,028). Primer yetmezlik gelişen grupta AVF gelişimi yeterli olan gruba göre boy uzunluğu daha kısa, vücut ağırlığı daha fazla olarak saptanmıştır (p=0,033, p=0,025). Osteokalsin düzeyleri yaş (p=0,002), boy uzunluğu (p=0,035), vücut kitle indeksi (p=0,044) ogmentasyon basıncı (p=0,007), fosfor düzeyi (p=0,021), fosfor ve kalsiyum değerleri çarpımı (p=0,026) ve parathormon düzeyi (p<0,001) ile ilişkili bulunurken primer yetmezlik gelişimini etkilememektedir. PWV; yaş (rho=0,612 p<0,001), augmentasyon indeksi (rho=0,254 p=0,034) ve radyal arter çapı (rho=0,410 p=0,047) ile pozitif korele olarak bulunurken AVF gelişimi ile ilişkisi olmadığı görülmüştür. Sonuç: Arteriyovenöz fistüllerde primer yetmezlik gelişimi; bilinen trombüs öyküsü varlığı, boy uzunluğunun kısalması ve kilo artışı ile ilişkili olarak saptanırken osteokalsin düzeyleri ile ilişkisiz bulunmuştur. Total osteokalsin düzeylerinin son dönem böbrek hastalarında AVF için primer yetmezlik gelişimini öngörmede bir prediktif belirteç olarak kullanılması bu çalışmada yararlı bulunmamıştır.