Metotreksat kullanan psöriyazis hastalarındaki psöriyazis hastalık şiddeti,sistemik immun-inflamasyon indeksi ve platelet parametrelerindeki değişimin retrospektif değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ELAZIĞ FETHİ SEKİN ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRULLAH İYİSON
Danışman: Savaş ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:METOTREKSAT KULLANAN PSÖRİYAZİS HASTALARINDAKİ PSÖRİYAZİS HASTALIK ŞİDDETİ,SİSTEMİK İMMUN-İNFLAMASYON İNDEKS VE PLATELET PARAMETRELERİNDEKİ DEĞİŞİMİN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET Amaç: Bu çalışmanın amacı, metotreksat tedavisi alan psöriazis hastalarında Sistemik İmmün-İnflamatuvar İndeksi (Sİİ), platelet (PLT), ortalama trombosit hacmi (MPV), nötrofil/lenfosit oranı (NLO) ve platelet/lenfosit oranı (PLO) değerlerinin hastalık şiddeti ve Psöriazis Alan ve Şiddet İndeksi (PASI) ile ilişkisini değerlendirmek ve bu parametrelerin tedavi yanıtını öngörmedeki potansiyelini araştırmaktır. Gereç ve yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Elazığ Fethi Sekin Şehir Hastanesi Deri ve Zührevi Hastalıkları polikliniğine Ağustos 2023- Ağustos 2024 tarihleri arasında başvurmuş psöriyazis tanısı konulmuş ve metotreksat başlanmış ve en az 3 ay boyunca takip edilmiş 18 yaş üzeri 150 hasta ve 150 sağlıklı kontrol grubunun çalışmaya alındı. Çalışmamıza Sİİ ve platelet parametrelerini etkileyecek psöriyazis dışında kronik hastalığı olanlar, aktif Metotreksat dışında ilaç kullanımı olanlar, aktif malignitesi, ciddi aktif enfeksiyonu ve psöriyazis dışında kronik dermatozları olan hastalar dahil edilmedi. Kontrol grubuna psöriyazisi olmayan, aktif ilaç kullanımı olmayan, aktif malignitesi, ciddi aktif enfeksiyonu (Tbc.vb) ve her hangi bir kronik dermatozu olmayan 150 sağlıklı birey alındı. Çalışma grubuna psöriyazis tanısı konulmuş ve en az 3 ay Metotreksat kullanan hastalar alındı. Retrospekif tarama yapılarak başlangıç hemogram değerleri ve 3. ay hemogram değerleri üzerinden Sİİ ve platelet paremetrelerinin psöriyazis şiddetiyle ilişkisi değerlendirildi. Psöriyazis şiddeti PASI esas alınarak değerlendirildi. Tüm veriler retrospektif olarak psöriyazis polikliniğine başvuran hasta dosyalarından sağlandı. Kontrol grubu da benzer yaş ve cinsiyete sahip sağlıklı bireylerden retrospektif verilerden toplandı. Veriler tanımlayıcı analitik yöntemler (Kolmogorov-Smirnov/Shapiro-Wilk testleri, violin plot (keman grafiği) +boxplot birleşimi) Mann Whitney U testi, Wilcoxon testi kullanılarak analiz edildi. İstatistiksel olarak anlamlı p değeri 0,05'in altında kabul edildi. Bulgular: Hastaların 91'i erkek 59'u kadın, ortalama yaş 43,7 olarak bulundu. Kontrol grubunun 88'i erkek 62'si kadın, ortalama yaşları 43.2 olarak bulundu. Hasta ve kontrol grubu arasında yaş ve cinsiyet arasında fark bulunmadı. Çalışmaya benzer gruplar dahil edildi. Metotreksat tedavisi başlanan psöriazis hastalarında, tedavi öncesi x ve tedavi sonrası 3. ay değerleri karşılaştırıldığında Sİİ ve NLO düzeylerinde anlamlı azalma saptandı (p=0.046, p= 0.041). PASI skorunda belirgin düşüş izlendi (p=0.001). Buna karşın, MPV, PLT ve PLO değerlerindeki değişiklikler istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p=0.397, p=0.418, p=0.223). Sonuç: Bu bulgular, metotreksat tedavisinin psöriazis hastalarında klinik iyileşme ile birlikte sistemik inflamasyonu yansıtan bazı parametrelerde azalma sağladığını, ancak tüm hematolojik inflamasyon göstergeleri üzerinde benzer bir etki oluşturmadığını düşündürmektedir. Sİİ ve NLO'nun hastalık aktivitesi ve tedavi yanıtının izlenmesinde potansiyel biyobelirteçler olabileceği, ancak diğer hematolojik parametrelerin bu süreçteki katkısının sınırlı olduğu görülmektedir. Anahtar kelimeler: Psöriyazis, Metotreksat, Sistemik immun-inflamasyon indeks, Psöriyazis alan şiddet indeksi, Platelet