Opioid kullanım bozukluğu olan bireylerde, bilgisayar destekli bilişsel iyileştirme yönteminin klinik ve bilişsel etkileri: Prospektif randomize kontrollü bir çalışma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİHAL TAŞTEKİN
Danışman: Medine YAZICI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve amaç: Madde kullanım bozukluklarında bilişsel alanlarındaki yetersizlikler bireysel ve toplumsal sorunlar yaşanmasına neden olmakla birlikte tedavi etkinliğini de belirleyen önemli bir problemdir. Bilişsel iyileştirmenin nöropsikiyatrik pek çok hastalıkta yararlılığı gösterilmiştir. Bağımlılık alanında da yeni tedavilere ihtiyaç duyulmaktadır. Relapslarla giden ve yeterince uzun remisyon süreleri sağlanamadığı bilinen opioid kullanım bozukluğunda bilgisayar destekli bilişsel iyileştirme uygulamalarının maddeden uzak kalma süresi, tedavi motivasyonu, dürtüsellik ve aşerme üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Bu çalışma, Nisan 2019- Mayıs 2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yürütülmüştür. AMATEM Kliniğine başvuran, dahil etme kriterlerine uygun ve araştırmaya katılmayı kabul eden Opioid kullanım bozukluğu olan ve buprenorfin+nalokson tedavisi ile takip edilen 60 hasta alınmıştır. Tedaviden ayrılan hastalar sonrası kalan 54 hasta randomizasyonla tedavi gruplarına dağıtılmıştır. Tüm hastalara başlangıçta ölçek ve değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışma grubu hastalarına standart tedaviye ek olarak haftada 3-4 kez, 4 hafta boyunca toplamda 12 seans bireysel ve her seansta 8 farklı egzersizin uygulandığı bilgisayar destekli bilişsel iyileştirme yapılmış, kontrol grubu hastalara ise yalnızca standart tedavi uygulanmıştır. Başlangıçtaki 48 hastadan 1 aylık takip süresi sonunda kalan 41 hastanın tedavi motivasyonu, aşerme, bağımlılık şiddeti, hastalık şiddeti, özbildirimsel ve davranışsal dürtüsellik değerleri yeniden ölçülmüştür. 3 ay sonunda ise hastalara ulaşılarak remisyon durumları değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmamızın birincil sonuçlarına göre; 1 ay tedavi devamlılığı olan hastaların 3 aylık takibinin sonunda; çalışma grubunda 17 (%89,5) kişide remisyon, 2 (%10,5) kişide relaps varken; kontrol grubunda 7 (%31,8) kişide remisyon, 15 (%68,2)kişide relaps saptanmıştır. İkincil sonuçlarımıza göre ise; bilişsel iyileştirme uygulanan çalışma grubu hastalarında madde isteği (aşerme) ve bağımlılık şiddetinin azaldığı, özbildirimsel ve davranışsal dürtüsellik değerlerinde belirgin azalmanın olduğu ve tedavi yanıtında iyileşmenin daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda buprenorfin+nalokson tedavisine ek olarak uygulanan bilgisayar destekli bilişsel iyileştirme yönteminin opioid kullanım bozukluğu olan bireylerde tedavi yanıtını iyileştirdiği, remisyonu artırdığı, klinik ve bilişsel açıdan olumlu etkilerinin olduğu gösterilmiştir. Bu sonuç, bağımlılık alanında bilişsel iyileştirme uygulamalarının tedavi programlarına eklenebileceğini düşündürmektedir.