Yumurta kabuğu kaynaklı hidroksiapatitin dental pulpa kök hücreleri üzerindeki sitotoksik etkisinin ve fiziksel özelliklerinin in-vitro ortamda değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ÇOCUK DİŞ HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MAKBULE BUSE DÜNDAR SARI

Danışman: Merve AKSOY

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Literatürde, yumurta kabuğu kaynaklı hidroksiapatitten (YKKHA) üretilen bir vital pulpa tedavisi materyalinin insan dental pulpa kök hücreleri (İDPKH) üzerindeki muhtemel sitotoksik etkisinin ve fiziko-kimyasal özelliklerinin kalsiyum hidroksit (KH) ve mineral trioksit agregat (MTA) ile karşılaştırmalı olarak incelendiği bir çalışmaya rastlanmamıştır. Araştırmamız ile bilimsel literatürdeki bu eksikliğin giderilmesi hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntem: KH, MTA ve YKKHA olmak üzere 3 deney grubu oluşturuldu. xCELLigence® analizi için materyallerden 4'er adet hazırlanan numuneler, analiz günlerine kadar oral kavite koşullarını taklit eden inkübatör içerisinde bekletildi. Numunelerin 1,3,7 ve 28.günlerinde ekstraksiyon sıvılarının hazırlanmasının ardından 15 000 hücre ve 100'er μl hacminde ekstraksiyon sıvıları plakanın her bir kuyucuğuna eklendi. Materyallerin İDPKH üzerindeki etkisi, hücrelerin iki katına çıkma süreleri üzerinden hesaplandı. Sitotoksisite verilerinin analizi, xCELLigence® RTCA Software 2.0 yazılımının veri analiz fonksiyonu kullanılarak yapıldı. Her gruba sıkışma dayanımını değerlendiren analizler yapıldı. Ayrıca bileşenlerin tanımlanabilmesi için X ışını kırınım faz analizi (XRD) ve raman spektroskopisi; morfoloji ve partikül boyutlarının tespiti için SEM analizi; içerdikleri element tespiti için ise EDX analizi yapıldı. Verilerin analizinde tek yönlü ANOVA ve bağımsız grup t testi uygulandı. Bulgular: Hücrelerin iki katına çıkma sürelerinin tanımlayıcı istatistikleri karşılaştırıldığında, YKKHA ve MTA'nın tüm günlerde anlamlı bir sitotoksik etkide bulunmadığı; KH'nin 1.günde ciddi sitotoksik, 3.günde azalan ve 7.günde kontrol grubu ile paralelliği yakalayan bir etki oluşturduğu saptandı. Sıkışma dayanımı verilerine göre MTA'nın en yüksek, KH'nin en düşük sıkışma dayanımına sahip olduğu tespit edildi (p<0,05). XRD, raman spektroskopisi, SEM ve EDX analizlerine göre KH ve MTA'nın üreticinin verdiği formülasyon ile uyum gösterdiği; YKKHA'nın ana bileşeninin (PO4)-3 olduğu, değişen oranlarda Ca, O, C içerdiği ve düzensiz globüler bir form sergilediği bulgulandı. Sonuç: Uygun maliyetli ve kolayca temin edilebilen YKKHA, İDPKH üzerinde anlamlı bir sitotoksik etkide bulunmamıştır. Vital pulpa tedavilerinde MTA ve KH'ye alternatif olarak kullanılabileceği düşünülmektedir. Bununla beraber, konuya ilişkin ileri in-vitro ve in-vivo çalışmaların yapılması gerekmektedir.