Türkiye'de aile hekimlerinin bilimsel üretkenliğindeki engellerin araştırılmasına yönelik kapsamlı analiz çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİNEJAN YEŞİLYURT DEDE
Danışman: Seçil ARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Bu çalışmanın temel amacı, aile hekimlerinin bilimsel araştırma yürütürken karşılaştıkları güçlükleri ortaya koymaktır. Ayrıca, aile hekimlerini araştırmaya katılım konusunda teşvik eden ve motivasyonlarını azaltan etkenlerin; cinsiyet, medeni durum, akademik unvan ve görev yapılan kurum türüne göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek hedeflenmiştir. 9 GEREÇ VE YÖNTEMLER: Etik kurul onayı Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi'nden alındıktan sonra bu tanımlayıcı ve nicel araştırmaya başlanmıştır. Türkiye genelindeki aile hekimlerine, beşli Likert tipi 22 kapalı uçlu ve 2 açık uçlu sorudan oluşan çevrimiçi bir anket uygulanmıştır. Google Formlar aracılığıyla hazırlanan anket, katılımcılara e-posta ve sosyal medya üzerinden ulaştırılmıştır. Mayıs 2025 – Kasım 2025 tarihleri arasında yürütülen çok merkezli veri toplama süreci sonucunda toplam 250 geçerli yanıt elde edilmiştir. BULGULAR: Katılımcıların yanıtları dört tür engel altında sınıflandırılmıştır: motivasyon, zaman kısıtlılığı, araştırma desteği ve yeterlik. Katılımcıların araştırma yapma motivasyonu ortalamanın üzerinde bulunmuştur (3.3 ± 0.8), ancak çoğu zaman kısıtlılığı yaşadığını bildirmiştir (3.7 ± 0.7). Katılımcılar araştırma için yeterli desteğin olmadığını düşünmüş (2.5 ± 0.7) ve kendi yeterlik düzeylerini ortalamanın altında değerlendirmiştir (2.5 ± 0.8). Kadınların, erkeklere kıyasla bilimsel araştırma yapmaya daha yüksek motivasyona sahip olduğu görülmüştür (p < 0.001), ancak daha fazla zaman kısıtlılığı yaşadıkları saptanmıştır (p = 0.008). Araştırma desteği ve yeterlik düzeyi açısından kadınlar ve erkekler arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (sırasıyla p = 0.953 ve p = 0.382). Evli bireylerin, bekârlara göre daha fazla zaman kısıtlılığı yaşadığı (p = 0.046) ancak daha yüksek yeterlik gösterdiği belirlenmiştir (p < 0.001). Motivasyon ve araştırma desteği açısından evli ve bekâr bireyler arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır (sırasıyla p = 0.429 ve p = 0.189). SONUÇ: Bu çalışmada aile hekimlerinin bilimsel araştırma yapmaya motive oldukları, ancak zaman ve araştırma desteği konusunda engellerle karşılaştıkları sonucuna varılmıştır. Yeterliliklere bakıldığında genel olarak ortalamanın altında olduğu saptanmıştır. Bu noktada atılacak adımlar yeterliliğin güçlendirilmesine yardımcı olabilir. Kadın hekimlerin bilimsel araştırma yapmaya erkeklerden daha motive oldukları saptanmış ancak zaman sorununu daha fazla yaşadıkları görülmüştür. Anahtar Kelimeler: aile hekimliği, akademik engeller, akademik motivasyon; akademik demotivasyon