Ankara ilindeki aile hekimliği asistanlarının afet okuryazarlığı düzeylerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FEVZİ NİZAMOĞULLARI
Danışman: Mustafa ÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Ülkemizde ve dünyada gerçekleşen afet sayısı her geçen gün hızla artmaktadır. Önlem alınmadığı takdirde afetlerin ülke ve toplumlar üzerinde maddi ve manevi çok ciddi sonuçları olmaktadır. Ülkemiz coğrafi konumu nedeniyle sık sık afetlerle karşı karşıya kalmaktadır. Afetleri en az kayıpla atlatabilmek için toplumsal afet okuryazarlığının (AFOY) arttırılması büyük önem taşımaktadır. Çalışmamızda Ankara ilindeki Aile Hekimliği asistanlarının AFOY düzeyleri ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel, gözlemsel, analitik tipte bir çalışmadır. Araştırma 06.10.2023-06.01.2024 tarihleri arasında Ankara ilinde aktif olarak görev yapan 278 gönüllü Aile Hekimliği asistanı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik özellikler, afetle ilişkili sorular ve AFOY Ölçeği'nden oluşan 79 soruluk anket formu yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde IBM SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır ve anlamlılık için p<0,05 değeri sınır olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 278 katılımcının 112'si (%40,29) erkek, 166'sı (%59,71) kadın ve yaş ortalamaları 32,44±7,92'dir. Katılımcıların 141'i (%50,72) daha önce bir doğal afet yaşamış ve 143'ü (%51,44) afet konusunda eğitim almıştır. Katılımcıların AFOY Ölçeği ortalama puanları 31,73±7,19 bulunmuş olup 112'sinin (%40,29) AFOY düzeyi yetersiz, 95'inin (%34,17) sınırlı saptanmıştır. Kadınların genel AFOY Ölçeği ve tüm alt boyutlarından aldıkları puanlar daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Anne eğitim durumu üniversite ve üzeri olanların okuryazar değil olanlara göre AFOY Ölçeği'nin iyileştirme alt boyutundan aldıkları puanların daha yüksek olduğu saptanmıştır (p=0,16). Daha önce doğal afet yaşamış olanların AFOY Ölçeği'nin hazırlık alt boyutundan aldıkları puanlar daha yüksek gözlenmiştir (p=0,045). Afet konusunda eğitim almış olanların AFOY Ölçeği'nin hazırlık alt boyutundan almış olduğu puanların daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p=0,030). AFOY konusunda kendini yeterli gördüğünü belirten katılımcıların genel AFOY Ölçeği ve tüm alt boyutlarından aldıkları puanlar anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). Afet durumunda afet bölgesine görevlendirilmek için gönüllü olacağını ifade eden katılımcıların genel AFOY Ölçeği (p=0,048) ve zarar azaltma alt boyutundan (p=0,010) aldıkları puanlar daha yüksek bulunmuştur. Sonuç: Yapılan çalışmada anne eğitim durumu, afet deneyimi, afet eğitimi, ve afette aktif görev almanın afet okuryazarlığını olumlu yönde etkilediği saptanmıştır. Katılımcıların afet okuryazarlığı seviyelerinin beklenenden düşük olduğu görülmüştür. Ülkemiz bulunduğu coğrafya nedeniyle sık sık afetlerin yaşandığı bir afet ülkesidir. Geçmişte birçok kez büyük afetler ve büyük kayıplar yaşanmıştır. Gelecekte de deprem başta olmak üzere afetlerin yaşanmaya devam edeceği yüksek ihtimaldir. Afetlerle karşı karşıya kalındığında alınan zararın ve yaşanan kayıpların en aza indirilmesi için toplumsal düzeyde afet okuryazarlığı ve afet bilincinin arttırılması hayati önem taşımaktadır.