Sistemik izotretionin kullanan rozase hastalarında tedavi ile PACAP, CGRP VE VIP düzeylerinin değişimi ve eritem indeksiyle ilişkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUSUF MERT DÖŞ
Danışman: Vildan BAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Rozase; yüzde eritem, telenjiektazi ve papülopüstüler lezyonlarla karakterize, kronik enflamatuar bir hastalıktır. Patogenezinde immün sistem disfonksiyonu, nörovasküler düzensizlikler ve genetik faktörler önemli rol oynamaktadır. Hastalığın tedavisinde kullanılan yöntemlerden biri olan sistemik izotretinoin, akne tedavisinde sıkça kullanılan bir retinoik asit türevidir ve özellikle papülopüstüler tip rozase tedavisinde tercih edilmektedir. Ancak retinoik asitlerin eritem üzerine olan etkisi tartışmalıdır. Retinoik asitin nöropeptitlerin regülasyonunda rol oynayabildiği bilinmekle birlikte rozase hastalarında etiyolojide etkili olduğu düşünülen Pituiter adenilat siklaz aktive edici protein (Pituitary adenylate cyclase activating polypeptide-PACAP), Vazoaktif intestinal peptid (Vasoactive intestinal peptide-VIP), kalsitonin gen ilişkili peptid (Calcitoinin gene related peptide-CGRP) nöropeptitlerine olan etkileri araştırılmamıştır. Bu çalışmada papülopüstüler tip rozase tanısı almış hastalarda sistemik izotretinoin tedavisinin PACAP, VIP ve CGRP nörotransmitter düzeyleri üzerindeki etkilerini ve eritem indeksi ile ilişkisini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ağustos 2023-Haziran 2024 tarihleri arasında İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dermatoloji Kliniğine başvuran, klinik olarak papülopüstüler tip rozase tanısı alan 30 hasta ve 35 kontrol grubu dahil edildi. Hastaların klinik ve demografik özellikleri kaydedildi. Her hasta için sağ malar, alın, sol malar ve burunda belirlenen bölgelerden meksametre ile eritem indeksi ölçümleri yapılıp kaydedildi. Rozase şiddeti RASI (Rosacea Area and Severity Index) ile değerlendirildi. Hastalar tedavi öncesi ve sonrasında Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği'ni (Hospital Anxiety Depression Scale) (HADS) tamamladı. Hastaların 0, 4, 8 ve 12. haftada RASI, meksametre ile eritem indeksi ölçümü (aynı noktalardan olacak şekilde) hesaplandı ve fotoğraf çekildi. PACAP, VIP ve CGRP nöropeptit düzeyleri tedavi başlangıcında ve tedavi sonunda (12. hafta) ölçüldü. Sonuçlar uygun istatistiksel yöntemlerle incelendi. Bulgular: Çalışmaya 30 hasta dahil edildi, hastaların tamamı çalışmayı tamamladı. Rozase hastalarında kanda VIP değeri, kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulundu. 12 haftalık izotretinoin tedavisi sonrası RASI skorlarında, tedavi öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı bir azalma gözlenmesine rağmen eritem indeksinde anlamlı iyileşme olmadı. VIP değeri tedavi sonrasında, tedavi öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı bir artış gösterdi ancak PACAP ve CGRP değerlerinde anlamlı bir değişiklik saptanmadı. Sonuç: İzotretinoin tedavisi, rozase şiddetini azaltmada etkili bulunmuştur. Ancak, eritemde beklenen düzeyde bir iyileşme sağlanamamıştır. Bu durumun, izotretinoin tedavisi sırasında gözlenen VIP düzeylerindeki artış ile ilişkili olabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: CGRP, izotretinoin, meksametre, PACAP, rozase, VIP