Eczanelerde satılan kuersetin içeren takviyelerin etken madde miktarı ve antioksidan aktivitelerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FARMAKOGNOZİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RABİA BAŞYİĞİT
Danışman: Mahfuz ELMASTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, eczanelerde satılan farklı ticari kuersetin takviyelerinin içerik analizlerini gerçekleştirmek ve etiket üzerinde belirtilen kuersetin miktarları ile laboratuvar analizleri sonucunda elde edilen gerçek miktarları karşılaştırmaktır. Ayrıca, analiz edilen ürünlerin antioksidan kapasitelerini 2,2-Difenil-1-pikrilhidrazil (DPPH•), 2,2'-Azino-bis (3-etilbenzotiyazolin-6-sülfonik asit) (ABTS•+), Demir (III) İyonu İndirgeme Antioksidan Gücü (FRAP) ve Bakır (II) İyonu İndirgeme Antioksidan Kapasitesi (CUPRAC) yöntemleriyle değerlendirmek ve elde edilen sonuçları literatürdeki verilerle kıyaslayarak bilimsel olarak yorumlamaktır. Bu doğrultuda, kuersetin içeren takviyelerin kaliteleri, güvenilirlikleri ve etiket doğruluklarının halk sağlığı açısından önemine dikkat çekilmesi hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntem: Çalışmada, İstanbul'da eczanelerden temin edilen 11 farklı kuersetin içerikli ticari ürün incelenmiştir. Ürünlerin kuersetin içerikleri yüksek performanslı sıvı kromatografi (HPLC) yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Antioksidan kapasiteleri ise in vitro spektrofotometrik yöntemler ile değerlendirilmiştir. Numuneler, analiz öncesinde etiket bilgilerine uygun şekilde hazırlanmış; 200 mg'lık örnekler 4 mL çözücüde çözülerek analizlere tabi tutulmuştur. Antioksidan testlerinde her ürünün 0,1; 0,05; 0,025; 0,01 ve 0,005 mg/mL konsantrasyonları değerlendirilmiş, sonuçlar yarı maksimum inhibisyon konsantrasyonu (IC50) ve Trolox eşdeğeri (TE/g) cinsinden raporlanmıştır. Tüm analizler üç paralelde gerçekleştirilmiş ve sonuçlar raporlanmıştır. Bulgular: Analiz sonuçlarına göre, incelenen 11 ticari kuersetin ürününün etiketlerinde belirtilen kuersetin miktarları ile HPLC sonuçları arasında bazı farklılıklar tespit edilmiştir. Özellikle lipozomal ve fitozomal formdaki ürünlerin kuersetin içeriklerinin daha yüksek olduğu ve bazı ürünlerde etiket üzerinde belirtilen miktardan daha fazla kuersetin bulunduğu belirlenmiştir. Antioksidan kapasite analizlerinde ise CUPRAC yönteminde en yüksek değerler gözlemlenirken, ABTS ve DPPH yöntemleriyle elde edilen sonuçlar genel olarak daha düşük bulunmuştur. FRAP analizinde de benzer bir eğilim gözlenmiş ve ürünler arasında belirgin farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Genel olarak, kuersetin içerik miktarı ile antioksidan kapasitenin ilişkili olmadığı belirlenmiştir. Sonuç: Çalışma sonuçları, eczanelerde satılan kuersetin takviyelerinin içerik doğruluğu ve antioksidan kapasiteleri açısından önemli farklılıklar taşıdığını ortaya koymuştur. Bu durum, tüketicilerin doğru bilgiye ulaşma hakkını ve ürünlerin etkinlikleri açısından güvenilirliğini sorgulamayı gerektirmektedir. Elde edilen bulgular, kuersetin takviyesi kullanacak bireylerin bilinçli seçim yapmalarının ve sağlık profesyonellerinin de ürün seçiminde dikkatli olmalarının önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, ürünlerin içeriklerinin bağımsız laboratuvarlarca düzenli olarak denetlenmesi ve etiket bilgilerinin bu analizlere dayandırılarak hazırlanması, halk sağlığı açısından önemli bir gereklilik olarak değerlendirilmektedir.