Hastanede yatan çocuklarda gelişen kandideminin özellikleri, risk faktörleri ve sonuçları

BURCU ŞAHİN PAK

Hastanede yatan çocuklarda gelişen kandideminin özellikleri, risk faktörleri ve sonuçları

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DR. SAMİ ULUS KADIN DOĞUM ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BURCU ŞAHİN PAK

Danışman: Fatma Nur ÖZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç Hastanede yatan hastalarda ortaya çıkan kandideminin risk faktörlerini ve klinik özelliklerini belirlemek, mortaliteye etkisini tanımlamak, Candida albicans ve non-albicans Candida spp'nin sebep olduğu kandidemide antifungal duyarlılığı ve tedavi yönetimini değerlendirmek amaçlandı. Gereç ve Yöntem Çalışmaya Ocak 2005 – Aralık 2020 arasında Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yatarak izlenirken kan kültüründe Candida spp üremesi olan 1 ay – 18 yaş arası çocuk hastalar dahil edildi. Yenidoğanlar, hematoloji/onkoloji hastaları ve immün yetmezlik tanısı olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Hastaların tıbbi kayıtlarından demografik özellikleri, tanı anındaki laboratuvar ve görüntüleme bulguları incelendi. Üreyen Candida cinsi ve antifungal duyarlılıkları, uygulanan antifungal tedaviler, kateterin çıkarılma durumu, kandidemiye sekonder organ disseminasyonu ve prognoz kaydedildi. Candida suşlarının antifungal duyarlılıkları CLSI tarafından önerilen M27-A3 ve M27-S4 standartlarına göre mikrodilusyon yöntemi ile çalışıldı. Bulgular Toplam 167 hastada (%58,7 erkek) 185 kandidemi episodu değerlendirildi. Birden fazla kandidemi episodu olan toplam 12 hasta vardı. Hastaların yaş ortancası 14,1 ay(aralık; 1-211 ay) idi. Yaş grubu dağılımında hastaların %25'i <3 ay, %20'si 3-12 ay arası, %55'i ise ≥12 aydı. Hastane yatışının ortanca 19. gününde (aralık, 1-434 gün) kan kültüründe Candida üremesi saptandı. Hastaların %84,4'ünde altta yatan hastalık, %95,1'inde antibiyotik kullanımı, %67,6'sında son 3 ay içerisinde hastanede yatış öyküsü, %63,8'inde santral venöz kateter (SVK) varlığı, %50,8'inde yoğun bakım yatışı, %46,5'inde ise mekanik ventilasyon öyküsü mevcuttu. Hastaların %31,4'ünde C. albicans, %33,5'inde non-albicans Candida üredi. %35,1 hastada ise tiplendirilmemiş Candidaspp üremesi oldu. Antifungal duyarlılık çalışılan izolatlar arasında; C. albicans'taflukonazol, vorikonazol, amfoterisin B direnci yokken, C. parapsilosis'te izolatların %7,4'ü flukonazol dirençli, %7,4'ü voriconazole doza bağlı duyarlıydı. C. tropicalis'te izolatların %90'ı flukonazol duyarlı, %10'u doza bağlı duyarlı idi. Episodların 17'sinde (%9,2) nötropeni, 32'sinde (%17,3) lenfopeni ve 55'inde (%29,7) trombositopeni, %56,9'unda hipofosfatemi, %51,9'unda hipoalbuminemi saptandı. Üreme saptandığında trombositopenisi olanların mortalite riski 33,88 kat (p=0,001), hipoalbuminemisi olanların 4,04 kat (p=0,030) daha fazla idi. SVK varlığı, yoğun bakım yatışı, mekanik ventilasyon, trombositopeni ve hipoalbuminemi varlığı, karaciğer fonksiyon testleri (KCFT) ve böbrek fonksiyon testleri (BFT) bozukluğu, endokardit gelişimi hastalarda artmış mortalite ile ilişkili bulundu. Hastanede ortanca yatış süresi 48 gündü (aralık; 6-653 gün). Çalışmaya dahil edilen hastaların %33,5'i eksitus oldu. Kandideminin geçirildiği yaş ile ölüm oranları arasında anlamlı bir fark yoktu (p=0,974). Sonuç Çalışmamızda C. albicans ve non-albicans Candida türleri eşit olarak dağılmış ve C. albicans'ta azollere direnç saptanmazken, non-albicans Candida türlerinde direnç oranları literatürden düşüktü. İzole edilen Candida türünü ve antifungal duyarlılığını bilmek hastalara uygulanacak antifungal tedavileri belirlemede çok önemlidir. Anahtar Kelimeler: Kandidemi, çocuk, risk faktörü, mortalite, antifungal duyarlılık