Şizofreni tanılı kadın hastalarda antipsikotik tedavi öncesi ve sonrası DRD2, NRG1 ve PI3K/AKT/MTOR ekspresyon düzeylerinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE ULUSLARARASI TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OSMAN ŞEHİTOĞULLARI
Danışman: Tonguç Demir BERKOL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Çalışmamız daha önce şizofreni ile ilişkilendirilmiş dopaminerjik sisteme ait dopamin 2 reseptörü'nün (DRD-2) ve glutamaterjik sisteme ait neuregulin 1'in (NRG-1) ortak kullandığı, şizofrenin nörogelişimsel hipotezi ile ilişkili hücre içi sinyal yolu olan Fosfoinositid 3 Kinaz (PI3K) / Protein Kinaz B (AKT) / Rapamisinin Memeli Hedefi'nin (m-TOR) ekspresyon düzeylerine uygulanan tedavinin etkisini belirlemek ve gen değişimlerinin izlenmesini amaçlamaktadır. Bu amaçla, şizofreni tanılı kadın hastaların periferik kanından elde edilen lökositlerde DRD-2, NRG-1 ve PI3K/AKT/m-TOR'un antipsikotik tedavi öncesi ve sonrası mRNA ekspresyonunun araştırılması planlanmaktadır. Bu çalışma sonucunda elde edilecek ön bilgiler, DRD-2, NRG-1 ve PI3K/AKT/m-TOR'un ekspresyon düzey değişimlerine, şizofreni patogenezinin daha fazla aydınlatılmasına, hastalığın potansiyel genetik belirteçler ile belirlenmesine ve antipsikotik ilaçların moleküler süreçlere etkisi hakkında daha fazla katkı sağlayabilir. GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmamız Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi akut psikiyatri kliniklerinde takip edilen, klinik çalışma kriterlerini karşılayan, DSM 5 tanı kriterlerine göre şizofreni tanısı almış, son 3 aydan beri tedavi almamış olan 25 kadın hasta ve 25 sağlıklı kadın gönüllüden oluşmaktadır. Tüm hastaların kendilerinden ve hasta yakınlarından, sağlıklı gönüllülerden alınan yazılı onam sonrasında sosyodemografik form doldurulmuştur. Acil psikiyatri ünitesine başvurusundan sonra kriterlere uygun olduğu belirlenen hastalara Pozitif ve Negatif Semptom Ölçeği (PANSS) uygulanmıştır. PANSS skoru 95 ve üzeri olan tüm hastalara ve sağlıklı gönüllülere herhangi bir farmakolojik ajan verilmeden, günün herhangi bir saatinde DRD-2, NRG-1, PI3K/AKT-1/mTOR mRNA ekspresyonlarını belirlemek amacıyla, 5 mL volümü olan mor kapaklı EDTA'lı tüplere periferal kan örnekleri alınmıştır. PANSS skoru 58 ve altına düştükten sonra aynı işlem uygulanmıştır. RT-PCR ile ekspresyon seviyeleri belirlenmiştir. BULGULAR: Tedavisiz şizofreni hasta grubundaki NRG-1 mRNA ekspresyonu, sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı olarak azalmış bulunurken, PI3K ve mTOR mRNA ekspresyonun anlamlı olarak arttığı, AKT-1 mRNA ekspresyonun değişmediği bulunmuştur. Tedavi altındaki şizofreni grubundaki NRG-1 mRNA ekspresyonu, tedavisiz şizofreni grubuna göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Öte yandan PI3K ve mTOR mRNA ekspresyonları karşılaştırıldığında anlamlı derecede düşük bulunmuştur. AKT-1 mRNA ekspresyonu bu gruplar arasında değişiklik göstermemiştir. Tedavi altındaki şizofreni hasta grubunda, sağlıklı kontrol grubuna göre NRG-1 mRNA ekspresyonun arttığı, PI3K mRNA ekspresyonun değişiklik göstermediği, AKT-1 mRNA ekspresyonun değişiklik göstermediği, mTOR mRNA ekspresyonun azaldığı bulunmuştur. Bağımlı grup olan tedavisiz ve tedavi altında şizofreni hasta grubu ile sağlıklı kontrol grubunda DRD-2 mRNA ekspresyonu saptanmamıştır. SONUÇ: NRG-1 ve PI3K/AKT/mTOR hücre içi sinyal yolundan PI3K ve mTOR şizofreni patogenezinde rol alabilir. NRG-1 ve mTOR potansiyel genetik biyobelirteç olabilir. Antipsikotik ajanlar moleküler düzeyde de etki etmekte olup AKT-1 etkilenmemektedir. DRD-2 immun sistem hücrelerinde eksprese olmamaktadır.