İnfertil kadınlara verilen bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programının algılanan stres, anksiyete, depresyon ve kortizol düzeyine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, EBELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ROJDA BAYAR YILDIRIM
Danışman: Yasemin AYDIN KARTAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma infertil kadınlara verilen bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programının algılanan stres, anksiyete, depresyon ve tükürük kortizol üzerine etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirildi. Gereç ve Yöntem: Randomize kontrollü deneysel tasarımda olan bu çalışmada, Ağustos 2024-Mart 2025 tarihleri arasında bir eğitim araştırma hastanesi infertilite polikliniğine başvuran kadınlar oluşturdu. İnfertilite polikliniğine başvuran 86 kadın basit randomizasyon yöntemiyle müdahale ve kontrol gruplarına ayrıldı. Müdahale grubu kadınlara ilgili kurumun rutin poliklinik izleminin yanında 4 hafta süren 8 oturumluk Bilinçli Farkındalık Temelli Stres Azaltma programı uygulandı. Kontrol grubu kadınlara ise rutin poliklinik izlemi uygulandı. Çalışmaya dahil edilen vakalara Bilgilendirilmiş Gönüllü Onam Formu, Tanıtıcı Bilgi Formu, Algılanan Stres Ölçeği, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASS-21) ve tükürük kortizol ölçümleri analizi yapıldı. Bulgular: Müdahale ve kontrol grubu kadınların infertiliteye özgü özellikleri arasında anlamlı fark olmadığı saptandı. Müdahale grubunda Algılanan Stres Ölçeği son test puan ortalamalarının kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede düşük olduğu tespit edildi (p<0,001). Müdahale grubu kadınların, DASS-21 Depresyon, Anksiyete ve Stres alt puan ortalamalarında müdahale sonrası anlamlı azalma olduğu saptanırken, kontrol grubunda herhangi bir değişiklik belirlenmedi. Müdahale grubunda kortizol düzeyleri kontrol grubuna kıyasla daha yüksek olsa da bu artış klinik olarak anlamlı kabul edilen sınırların altındadır. Sonuç: Bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programı infertil kadınlarda algılanan stres düzeyini azalttığı tespit edildi. Kültürel bağlamlar dikkate alınarak rekürren ve daha uzun sürelerdeki tükürük kortizol ölçümleri ile bilinçli farkındalık temelli uygulamaların etkilerini inceleyen, randomize kontrollü çalışmaların yapılması önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Anksiyete, Bilinçli Farkındalık, Depresyon, İnfertilite, Kadın, Kortizol