İstanbul'un iki ilçesindeki belediyeye bağlı çocuk yuvası velilerinin aşı kararsızlığının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZDEN AKSU SAYMAN
Danışman: Çağatay NUHOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Aşı, enfeksiyon hastalıkları ile mücadelede en etkin koruma yöntemidir. Aşılamanın başarısıyla hastalıkların daha nadir görünür hale gelmesi, hastalıkların yarattığı tehlikenin unutulmasına, aşıların yan etkilerinin ve aşılamaya dair tereddütlerin daha fazla tartışılır hale gelmesine neden olmuştur. Son yıllarda farklı nedenlerle aşıya dair tereddütlerin artması, ailelerin aşılamaya çekince ile yaklaşması, aşı ile kazanılmış bulaşıcı hastalık mücadelesini tehlikeye atmaktadır. Çalışmamızda ebeveynlerde, aşı kararsızlığına sebep olabilecek nedenlerin ortaya konması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipte araştırmamızın evrenini Kadıköy ve Maltepe İlçe Belediyelerine bağlı çocuk yuvalarındaki öğrenci velileri oluşturmaktadır. Toplamda 626 öğrenci velisinin 439'u çalışmaya katılmak için gönüllü olmuştur. Ebeveynler, daha önce yapılan çalışmaların öncülüğünde, aşı uygulamalarına yönelik tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak gruplandırılmıştır. Bulgular: Anket sorularına verdikleri cevaplara göre gruplandırılan ebeveynlerden 169'u (%42) aşı savunucusu, 84'ü (%20,9) sorun çıkarmayan, 66'sı (%16,4) tedbirli kabul edici, 83'ü (20,7) engel koyan ebeveyn grubuna dahil edildi. Cinsiyet, meslek, medeni durum, çocuk sayısı ile yapılan karşılaştırmalarda anlamlı bir fark saptanmadı. Sorun çıkarmayan ebeveyn grubunda eğitim durumu ve aylık gelir miktarı diğer gruplara göre anlamlı olarak düşük saptandı. Tedbirli kabul edici grupta yer alan ebeveynlerin, diğer gruplara göre anlamlı olarak daha yüksek oranda, daha genç (20-39 yaş aralığında) yaş aralığında dağıldığı saptandı. Engel koyan gruptaki ebeveynlerin diğer gruplara göre, çocuklarında veya tanıdıklarında aşılama sonrası istenmeyen etki görülme yüzdesi, aşı ile ilgili olumsuz bir yorum veya bilgi duyma yüzdesi, doğal bağışıklığın azalmasından korkma yüzdesi, medyadaki olumsuz yorumlardan etkilenme yüzdesi, çocukların gerekenden fazla aşılandığını düşünme durumu, diğer gruplara göre anlamlı olarak yüksek, ilaç şirketlerinin çocuklarının sağlığını koruduklarına inanma yüzdesi, diğer ebeveynlerin aşı yaptırdıklarını düşünme durumu, aşıların devlet tarafından zorunlu hale getirilmesini savunma yüzdesi anlamlı olarak düşük saptandı. Dini inanç nedeniyle aşı yaptırmaya çekinme durumu sorgulandığında gruplar arası fark saptanmadı. Çalışmamızda yapılan çok değişkenli analizde, aşı ile ilgili olumsuz bir yorum veya bilgi duymuş olmak, aşı kararsızlığı riskini 7,5 kat artırmakta, aşı sonrası doğal bağışıklığın azalacağını düşünmek, aşı kararsızlığı riskini 5,6 kat, aşıları üreten ilaç şirketlerine güvenmemek aşı kararsızlığı riskini 25 kat, aşı ile ilgili medyadaki olumsuz yorumlardan etkilenmek, aşı kararsızlığı riskini 8,5 kat, çocukların gerekenden fazla aşılandığını düşünmenin aşı kararsızlığı riskini 8,85 kat artırdığı saptanmıştır. Sonuç: Aşı kararsızlığı pek çok faktörden etkilenmektedir. Önerilen tüm aşıları zamanında kabul etmiş kişilerin de aşılarla ilgili tereddütü olabilir. Çalışmamızda, ebeveynler aşılamayla ilgili düşünce ve tutumlarına göre gruplandırılarak aşı kararsızlığına sahip bireyler ve tereddüt nedenleri saptanmaya çalışılmıştır. Görülmüştür ki, çocuklarına aşı yaptıran ebeveynlerin de aşı hakkında ciddi kaygıları mevcuttur. Bu ebeveynler başka çocukları olduğunda onları aşılatmayabilir, ya da çevrelerine aşı ile ilgili tereddütlerini yansıtabilirler. Bu yüzden aşı uygulamasını kabul etmiş ebeveynlerin de aşı ile ilgili kaygılarının giderilmesi, aşılamanın etkili bir şekilde devamı için mühimdir. Anahtar Kelimeler: Aşı kararsızlığı, aşı tereddütü, aşı