KOAH'lı hastalarda sağlık kontrol odağının hastalık öz yönetimine ve ilaçlar hakkındaki inancına etkisinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE NUR ÖZ
Danışman: Betülay KILIÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma KOAH hastalığı olan bireylerde sağlık kontrol odağının, hastalık öz yönetimine ve ilaçlar hakkındaki inancına etkisinin belirlenmesi amacı ile yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Ocak 2022-Ocak 2023 tarihleri arasında, tanımlayıcı ve kesitsel türde, 285 KOAH hastası ile yapılmıştır. Araştırma için Tanıtıcı Bilgi Formu, Çok Boyutlu Sağlık Kontrol Odağı Ölçeği, Kronik Hastalık Öz Yönetim Ölçeği, İlaçlar Hakkında İnançlar Anketi kullanılmıştır. Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatiksel yöntemler, iki kategorili değişkenler için Bağımsız gruplar arası t-testi, üç veya daha fazla kategorili değişkenler için tek yönlü ANOVA (F testi), değişkenler arası ilişkilerde pearson korelasyon analizi, değişkenleri etkileyen faktörlerin neler olduğunu belirlemek için çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin, yaş ortalaması 65,4±12,72 olup, %52,3'ü kadın, %40,7'sinin tanı süresi 6 ay- 5 yıl arasındadır. Çok boyutlu sağlık kontrol odağı en yüksek puan ortalaması 27,90±5,25 ile güçlü diğer kişiler alt boyutundadır. Çok boyutlu sağlık kontrol odağı ölçeği alt boyutları ile kronik hastalık öz yönetim ölçeği genel puan ve alt boyutları arasındaki neden sonuç ilişkisini belirlemek üzere yapılan regresyon analizinde iç kontrolün sağlık bakım etkinliği davranışlarını artırdığı (ß=0,160), güçlü diğer kişilerin damgalamayla baş etme davranışını, tedaviye uyumu ve kronik hastalık öz yönetimini artırdığı (ß=0,203, ß=0,239, ß=0,254) bulunmuştur. Çok boyutlu sağlık kontrol odağı ölçeği alt boyutları ile ilaçlar hakkında inançlar anketi alt boyutları arasındaki neden sonuç ilişkisini belirlemek üzere yapılan regresyon analizinde güçlü diğer kişilerin spesifik gereklilik inancını azalttığı, genel zarar inancını artırdığı (ß=-0,263, ß=0,276); şans kontrolün genel aşırı kullanım inancını azalttığı (ß=-0,191) bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmadan elde edilen sonuçlara göre bireylerin karar verme süreçlerinde etkisi olan, öz yönetimi, ilaçlara ilişkin inançlarını etkileyen sağlık kontrol odağının belirlenerek hemşireler ve sağlık profesyonelleri tarafından bireylere yönelik girişimlerin ve eğitimlerin yapılmasını öneriyoruz.