Obez bireylerde metabolik fenotipe göre kardiyovasküler risk belirteçlerinin ve risk skorlarının karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE KÖSEOĞLU
Danışman: Selma PEKGÖR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Obezite Polikliniği'ne başvuran hastaların metabolik fenotipini belirleyerek nötrofil/lenfosit oranı (NLR), monosit/hdl oranı (MHR), plazma aterojenik indeksi (PAİ) ve Framingham risk skoru kullanarak kardiyovasküler risk profilini saptamak amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı, kesitsel ve retrospektif tipte bir çalışmadır. 18-65 yaş aralığında olup 05.08.2020- 01.08.2023 tarihleri arasında Konya Şehir Hastanesi Obezite Polikliniğine kilo vermek amacıyla başvuran tüm hastaların kayıtlı dosyaları geriye dönük arşiv taraması yapılarak elde edildi. Toplam 347 hastanın demografik özellikleri, açlık kan şekeri , HbA1c, insülin, total kolesterol, HDL, LDL, non-HDL, trigliserid, AST, ALT , TSH, vitamin b12, ferritin, demir, demir bağlama kapasitesi, transferrin saturasyonu gibi biyokimyasal ve hormonal ölçümleri ve bazı hemogram paremetreleri gibi laboratuvar verilerinin yanı sıra beden kitle indeksi, bel çevresi, kan basıncı değerleri kaydedildi. Hastalar Modifiye Ulusal Kolesterol Eğitim Programı-Erişkin Tedavi Paneli III (NCEP/ATP III) verilerine göre metabolik sağlıklı ve metabolik sağlıksız obez olarak 2 gruba ayrıldı. Kardiyovasküler risk faktörleri açısından Framingham risk skoru ve inflamatuar parametrelerden NLR, MHR, PAİ kullanıldı. İstatistiksel analizler SPSS for Windows version 18.0 programında yapıldı. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 40,20 ± 0,68 yıl idi. 347 hastanın ATP III'e göre %56,8'si (n=197) metabolik sağlıklı obez olarak saptandı. Metabolik sağlıklı obez grubun yaş (p<0,001), kilo (p<0,001), bel çevresi (p<0,001), BKİ (p<0,001), sistolik kan basıncı (p<0,001), diyastolik kan basıncı (p<0,001) değerleri metabolik sağlıksız obez grubundan daha düşük tespit edildi. Metabolik sağlıklı obez grubun trigliserit (p<0,001) ve non-HDL (p<0,001) değeri metabolik sağlıksız obez gruptan daha düşükken HDL (p<0,001) değeri daha yüksekti. Metabolik sağlıklı obez grubun HbA1C (p<0,001), AKŞ (p<0,001), insülin (p<0,001) ve HOMA-IR (p<0,001) değeri metabolik sağlıksız obez gruptan daha düşük tespit edildi. Metabolik sağlıklı obez grubun AST (p<0,001) ve ALT (p<0,001) değeri metabolik sağlıksız obez gruptan daha düşük tespit edildi. Metabolik sağlıklı obez grubun kullanılan inflamatuar belirteçlerden ferritin (p<0,001), nötrofil (p=0,046), MHR (p<0,001) metabolik sağlıksız obez gruptan daha düşük tespit edildi. Metabolik sağlıklı obez grubun kardiyovasküler risk skoru (p<0,001) metabolik sağlıksız obez gruptan daha düşük tespit edilirken kardiyovasküler risk belirteci olarak kullandığımız PAİ (p<0,001) değeri uyumlu olarak metabolik sağlıklı obez grupta daha düşük tespit edildi. Tüm hasta grubunda metabolik sağlıklı obez- metabolik sağlıksız obez arasında MHR (p<0,001), PAİ (p<0,001) ve Framingham risk skoru (p<0,001) metabolik sağlıksız obez grupta daha yüksekti. Kadınlarda metabolik sağlıklı obez- metabolik sağlıksız obez arasında NLR (p=0,042), metabolik sağlıksız obez grupta daha yüksekken tüm bireylerde istatistiksel anlamlılığa ulaşamadı. Kardivasküler risk skoru orta-yüksek olanların yaş (p<0,001), kilo (p=0,58), bel çevresi (p=0,02), BKİ (p=0,001), sistolik kan basıncı (p<0,001), diyastolik kan basıncı (p=0,019) değerleri daha düşük tespit edildi. Kan parametrelerinden glisemik ve lipid parametrelerinde ve inflamatuar belirteçlerden ferritin ve PAİ değerlerinde anlamlı yükseklik tespit edildi. Sonuç: Çalışmamız metabolik sağlıklı obez ve metabolik sağlıksız obez bireyler arasındaki metabolik ve antropometrik farklılıkları vurgulamaktadır. Metabolik sağlıklı obez bireyler, obez olmalarına rağmen daha iyi bir metabolik profile ve daha düşük kardiyovasküler risk faktörlerine sahipken, metabolik sağlıksız obez bireyler daha yüksek risk altındadır. Çalışmamızda yeni kardiyovasküler risk belirteci olarak tanımlanmış MHR ve PAİ değerleri, Framingham kardiyovasküler risk skoru ile yüksek düzeyde ilişkiliydi. Birinci basamak sağlık hizmetleri obezitenin kontrolünde ve izleminde önemli rol oynamaktadır. Bu kardiyovasküler belirteçler; birinci basamak merkezlerinde pratik ve uygun maliyetle yapılabilen tam kan, HDL ve trigliserit testleri kullanılarak hesaplanır. Çalışmamız bu belirteçlerin kardiyovasküler hastalık riskini öngörmede kullanılabileceğini göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Obezite, Metabolik fenotip, Kardiyometabolik risk faktörleri