65 yaş ve üstü kişilerde polifarmasinin tedaviye uyum ve nütrisyonel duruma etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRE ASAN
Danışman: Muhammet Cemal KIZILARSLANOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: 65 yaş ve üstü bireylerde polifarmasinin sıklığını belirlemek ve polifarmasinin tedaviye uyum ile nutrisyonel durum üzerindeki etkilerini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma 15 Mart 2024–15 Mayıs 2024 tarihleri arasında Konya Şehir Hastanesi Aile Hekimliği (n=145) ve Geriatri Polikliniği'ne (n=154) başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 65 yaş üzeri 299 katılımcı ile tamamlandı. Katılımcılara Sosyo-Demografik Bilgi Formu, MNA-SF Testi (Mini Nütrisyonel Değerlendirme), PHQ-2 (Hasta sağlık anketi-2) ve Morisky 8-Maddeli İlaca Uyum Ölçeği (MMAS-8) uygulandı. Verilerin analizinde SPSS 22.0 programı kullanıldı, p<0,05 olması istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Katılımcılarda (ortanca yaş 78 yıl, %59,9 kadın) görülen en sık kronik hastalıklar %79,3 (n=237) ile hipertansiyon, %39,1 (n=117) ile diyabet, %37,5 (n=112) ile de kalp hastalığı olarak tespit edildi. Sürekli kullanılan ilaç sayısı ortancası 5 (1-13) adet bulundu. Katılımcılarda polifarmasi oranı %53,8 (n=161, kadınlarda polifarmasi oranı %66) hiperpolifarmasi oranı %13 (n=39) bulundu. Fiziksel aktivite yapmayanların hiperpolifarmasi oranı yüksek tespit edildi (p<0,001). İlaçların takibini başkası yapanların hiperpolifarmasi oranı yüksek tespit edildi (p<0,001). Katılımcıların %61,2'si (n=183), normal nutrisyonel durumda, %23,1'i (n=69) malnütrisyon riski altında ve %15,7'si (n=47) malnütrisyonlu olarak bulundu. MORSKY-8'den alınan puanlara göre; tiroid hastalığı olanların %76,3'ünün (n=29), mide hastalığı olanların %69,4'ünün (n=25), hipertansiyonu olanların %67,9'unun (n=161), osteoporozu olanların %53,4'ünün (n=63), kalp hastalığı olanların %45,3'ünün (n=48), nörolojik hastalığı olanların %40,0'ının (n=26), diyabeti olanların %37,8'inin (n=45), Astım/KOAH'ı olanların %30,3'ünün (n=20), hiperlipidemisi olanların %11,9'unun (n=5) tedaviye uyumu iyi bulundu. 5'ten az ilaç kullananların MNA toplam puanı 13 (12-14), polifarmasi olanların 11 (7-12) ve hiperpolifarmasi olanların 11 (9-13) bulundu ve 5'ten az ilaç kullananların MNA toplam puanı diğerlerine göre anlamlı olarak yüksek tespit edildi (p<0,001). Diyabet, hipertansiyon, astım-KOAH ve kalp hastalarında 5'ten az ilaç kullananların tedaviye uyumu polifarmasi ve hiperpolifarmasi olanlara göre daha iyi bulundu. Diyabet, hipertansiyon, osteoporoz hastalarında nutrisyonel durumu normal olanların tedaviye uyumu daha iyi bulundu. Sonuç: Sonuç olarak yaşlılarda fiziksel aktivite yapmamak, ilaç yönetiminde başkalarına ihtiyaç duymak gibi çeşitli faktörlerin polifarmasi-hiperpolifarmasi oranını artırdığı görüldü. Aile hekimlerinin bütüncül yaklaşım ilkesiyle yaşlı hastaları fiziksel aktiviteye teşvik etmeleri, bir çok branş tarafından yazılan çoklu ilaçların yönetiminde destek olmaları hastaların tedaviye uyumunu artırırken polifarmasinin azalmasına da yardımcı olabilir. Yaşlılarda malnutrisyon ve malnutrisyon riski altında olanlar azımsanmayacak düzeydedir. Yaşlılarda nutrisyonel durumun düzelmesi polifarmasinin azalmasına yardımcı olabilir. Nutrisyonel durum konusunda özellikle birinci basamak hekimlerinin farkındalığının yüksek olması ve hastalarına bu bağlamda destek olmaları son derece önemlidir. Anahtar Kelimeler: Polifarmasi, Tedaviye Uyum, Nutrisyonel Durum, Malnutrisyon