Acil kritik yoğun bakım'da takip edilen COVİD-19 tanılı hastalarda başvuru anındaki akut faz reaktanları düzeyi ile komorbid durumlarının mortalite ile ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMET ALİ ERİNMEZ
Danışman: Ramazan KÖYLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç:Aralık 2019 tarihinde, Çin'in Hubei eyaletine bağlı Wuhan şehrinde başlayan olayların tüm dünyaya yayılması ile Covid-19 pandemisi ilan edildi. 7 Ocak 2019 tarihinde hastalardan alınan örneklerden yapılan incelemelerde yeni tip bir koronavirüs tespit edildi. SARS CoV-2 olarak adlandırılan virüs, WHO tarafından salgın olarak kabulünden yaklaşık 1 yıl sonra dünya genelinde toplam 140.327.309 kişiyi enfekte etmiş ve 3.006.828 kişinin ölümüne neden olmuştur. Tedavi ve aşı çalışmaları hız kesmeden devam etmekte olan hastalığın erken tanınması ve önlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, kesin Covid-19 hastalığı tanısı ile yoğun bakım yatışı verilen hastalarda acil servise ilk başvuru anındaki laboratuar değerlerinin, komorbid durumlarının ve yoğun bakım hastalık skorlamalarının mortaliteyi öngörme başarılarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem:Sağlık Bilimleri Üniversitesi Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Anabilim Dalı bünyesindeki Acil Kritik Yoğun Bakım Ünitesi'ne kabul edilen, Sağlık Bakanlığı Covid-19 tanı rehberi doğrultusunda Covid-19 kesin tanı alan hastalardan tıbbi verileri elde edilmiştir. Bu verilerden fibrinojen, prokalsitonin, ferritin, laktat dehidrogenaz, troponin I, sodyum, potasyum, klor, pH, pCO2, pO2, BE, laktat, bikarbonat, ck-mb, d-dimer, c-reaktif protein, trombosit sayısı, lökosit sayısı, ALT-AST değerleri, lenfosit sayısı, lenfosit yüzdesi, albümin, APACHE II ve SOFA skorları ile hastalara ait demografik özellikler incelenmiştir. Prediktif değerlerin ortaya çıkarılmasında ROC (Receiver Operating Characteristic) eğrisi kullanılmıştır. Risklerin değerlendirilmesinde Backward LR modeli ile Cox Orantısal Hazard Regresyon analizi uygulanmıştır. Çalışmaya dahil edilen 106 hastanın yaş ortalaması 71.85 idi. Bu hastaların yüzde 65.09'u erkek ve %34.1'i kadın idi. Hastaların hastanede yatış süreleri ortalaması medyan değer 5 ve interquartile range değeri 7 idi. Non survival hastalarda en az bir ek hastalığı mevcut olanların yüzdesi 79.2 idi. Hiçbir ek hastalığı bulunmayan hastalar için non-survival olanların yüzdesi 20.8 idi. Çalışmaya dahil edilen 106 hastanın 29'u survival olanlar ve 77'si non-survival olanlar idi. Non-survival hastaların yapılan incelemelerinde; prokalsitonin, laktat, lökosit, nötrofil, üre, kreatin, AST, CRP, ferritin, d-dimer değerlerinin survival olanlara göre anlamlı yüksek olduğu tespit edilmiştir. Lenfosit, lenfosit yüzdesi, pH değerleri ise anlamlı düşük olduğu tespit edilmiştir. SOFA ve APACHE II skorları non survival olanlarda, survival olanlardan daha yüksek olduğu bulunmuştur. Yapılan analizler neticesinde pH, laktat, üre ve ferritin değeri risk faktörü olarak bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmada risk faktörü değerlendirilmesinde pH, laktat, üre ve ferritin parametreleri ön plana çıkmaktadır. Ferritin, üre ve laktat düzeylerinin hastaların ilk başvuru anındaki değerlerinin normal aralıklarda ve/veya daha düşük olması Covid- 19 hastalığı açısından koruyucu öneme haiz iken pH değerinin düşük olması önemli bir risk faktörü olarak tespit edilmiştir. Yoğun bakım komorbidite skorlama sistemlerinden SOFA ve APACHE II mortalite öngörmede etkili olduğu tespit edilmiştir. Akut faz reaktanları arasında ki kıyaslamada ferritinin mortalite öngörmede daha önemli bir parametre olduğu ortaya çıkmıştır. Anahtar kelimeler: Covid-19, akut faz reaktanı, mortalite, ferritin, d-dimer, CRP, fibrinojen