Geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarına başvuran hastalar ile aile hekimliğine başvuran hastalar arasında sağlık okuryazarlığının karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE CONTARLI
Danışman: Emin PALA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Günümüzde toplumun geleneksel uygulamalara olan ilgisi; sağlık güvencesi yokluğu, ilaçların yan etkileri, tedavi komplikasyonları, yüksek maliyet, kronik hastalıkların yaygınlaşması ve GETAT uygulamalarının sağlığa herhangi bir zararının olmadığı algısı gibi nedenler ile giderek yaygınlaşmaktadır. Bununla beraber toplumlarda GETAT uygulamalarına başvuru oranları, sağlık okuryazarlığı ile yakından ilişkilendirilmektedir. Sağlık okuryazarlığı oranlarının ise yaş, cinsiyet, etnik yapı, sosyokültürel ve ekonomik seviye ilişkili olarak farklılıklar gösterdiği bildirilmiştir. Bu sebeple çalışmamızda aile sağlığı merkezine başvuran hastalar ile geleneksel ve tamamlayıcı tıp (GETAT) polikliniklerine başvuranlar arasında sağlık okuryazarlık düzeyini karşılaştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntemler: Bu çalışma Temmuz 2022 - Kasım 2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi, Aile Hekimliği polikliniği ve GETAT polikliniğinde yürütülmüştür. Bu kliniklere başvuran toplam 250 hasta çalışmaya dahil edilmiştir.Çalışma kesitsel türde planlanmıştır. Çalışmaya ait data sosyodemografik özellikler formu, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) ve GETAT Tutum Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda GETAT grubunun yaş ortalaması (43,30±10,82), aile sağlığı merkezi (ASM) grubunun yaş ortalamasından (36,70±14,04) istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek saptanmıştır (p=0,000). GETAT grubundakilerin evli (%74.4) ve ev hanımı olma oranları (%36), ASM grubuna (sırasıyla; %57.6 ve %20) kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (sırasıyla p-değerleri:0.005 ve 0.032). Toplam örneklem grubumuzda TSOY-32 ölçeği puanı ortalaması 32,07±9,82 olarak hesaplanırken; olguların %23,6'sının yetersiz ve %38'inin ise sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı seviyesinde olduğu saptanmıştır. Total örneklem grubu ve ASM grubunda genel olarak TSOY-32 toplam puanı, alt boyutları ve alt ögeleri ile ortalama yaş arasında negatif yönlü, istatistiksel olarak anlamlı korelasyon ilişkisi saptanmıştır. Bunlara ek olarak düşük sağlık okuryazarlığı, düşük eğitim seviyeleri ve kronik hastalık varlığı ile istatistiksel olarak anlamlı şekilde ilişkilendirilmiştir. Sonuç: Çalışmamızda ileri yaş ve düşük eğitim seviyesindeki bireylerin, yetersiz sağlık okuryazarlığı açısından riskli gruplar olduğu gösterilmiştir. Örneklem grubumuzun yarısından fazlasının yetersiz veya sorunlu sağlık okuryazarlığı düzeyinde olduğu ortaya konmuştur. Bununla beraber düşük sağlık okuryazarlığı ile kronik hastalık varlığı anlamlı şekilde ilişkilendirilmiştir. Çalışmamızda ileri yaş bireylerin, kadınların, evli - ev hanımı olanların ve kronik hastalığa sahip bireylerin GETAT uygulamalarına artan oranlarda ilgi duydukları anlaşılmıştır. Bununla beraber genel olarak ASM ve GETAT polikliniğine başvuran bireylerin modern tıbba karşı memnuniyetsiz tutumları dikkat çekicidir. Bu nedenle ileride daha geniş örneklem grupları ile yapılacak olan daha kapsamlı araştırmalar ile çalışmamızın bulgularının karşılaştırılması sonucu, sağlık okuryazarlığı ve GETAT tedavisine yeni yaklaşımlar sağlamasına yönelik verilerimizin katkı sağlayacağı kanaatindeyiz. Anahtar kelimeler: Sağlık Okuryazarlığı, Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp, Türkiye Sağlık Okuryazarlık Ölçeği.