Acil servise köpek ısırıkları ile başvuran hastaların retrospektif olarak incelenmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHAMMED BEHEŞTİ SARIHAN

Danışman: Yahya Kemal GÜNAYDIN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışma, köpek ısırıklarının epidemiyolojik ve klinik özelliklerini inceleyerek demografik dağılım, yaralanma türleri, köpek türü (sokak/ev), mevsimsel/zamansal paternler ve yönetim yaklaşımlarını değerlendirmeyi; özellikle ev köpeklerinin pediatrik vakalardaki etkisini belirlemeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: 2018-2024 yılları arasında Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi'ne köpek ısırığı nedeniyle başvuran 3666 hasta retrospektif olarak analiz edilmiştir. Veriler, ICD-10 kodları (W54, W55) ile hastane kayıt sisteminden toplanmış; yaş, cinsiyet, yaralanma bölgesi, klinik müdahaleler, köpek türü, mevsim ve saat dağılımı ki-kare testiyle incelenmiştir. Çalışma, T.C. Sağlık Bakanlığı Etik Kurul onayı (E24-160) ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Hastaların %66.1'i erkek, medyan yaş 29 ve %73.9'u 18-64 yaş grubundadır. Alt ekstremite yaralanmaları (%56.1) tüm yaş gruplarında baskınken, çocuklarda baş-boyun oranının yüksekliği (p<0.001) dikkat çekicidir. Yaralanmaların %86'sı sokak köpeklerinden kaynaklanmış; ancak pediatrik yaşta ev köpekleri daha sık etkili olmuş, yaş-köpek türü ilişkisi anlamlı bulunmuştur (p=0.046). Ev köpekleri ciddi yaralanmalarda (laserasyon, p=0.003) ve cerrahi müdahale gereksiniminde (p<0.001) öne çıkmıştır. Mevsimsel dağılımda sokak köpekleri yaralanmasını yaz ayında, ev köpeklerinin ise ilkbaharda yoğunluğu anlamlıdır (p=0.028). Kuduz aşısı %80.1, antibiyotik %77.6 oranında uygulanmış; cerrahi müdahale %3.95, yatış %0.3 ile sınırlıdır. Vakalar günün ikinci yarısında (%75.8) yoğunlaşmıştır. Sonuç: Köpek ısırıkları genç yetişkin erkeklerde sık görülürken, ev köpeklerinin pediatrik ve ciddi yaralanmalardaki rolü belirgindir. Düşük cerrahi/yatış oranları ayakta tedaviyi işaret eder. Ev köpekleriyle ilgili eğitim ve sokak köpek kontrolü halk sağlığı için kritik öneme sahiptir. Anahtar Kelimeler: Epidemiyoloji, köpek ısırığı, kuduz profilaksisi, sokak köpekleri, yaralanma