Motorik bilişsel risk sendromu olan ve olmayan yaşlı bireylerde ikili görev performansı ve fiziksel aktivite düzeyinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAFİYE DEMİRCİ
Danışman: Senem DEMİRDEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı Motorik Bilişsel Risk Sendromu (MBRS) olan ve olmayan yaşlı bireylerde ikili görev performansı ve fiziksel aktivite düzeyini incelemektir. Gereç ve yöntem: Bu kesitsel çalışmaya Standardize Mini Mental Test'ten 24 puan ve üzeri alan 91 yaşlı birey dahil edildi. Katılımcıların demografik ve klinik özellikleri kaydedildi. Yavaş yürüme hızı ve öznel bilişsel yakınması olma, demans tanısı olmama kriterlerini karşılayan bireyler MBRS olarak kabul edildi. Depresyon durumunu değerlendirmek için Geriatrik Depresyon Ölçeği (GDÖ), fiziksel aktivite düzeyini değerlendirmek için Yaşlılar İçin Fiziksel Aktivite Ölçeği (YFAÖ), fiziksel performansı değerlendirmek için Kısa Fiziksel Performans Bataryası (KFPB), yürütücü işlevi değerlendirmek için iz sürme testi A ve B bölümleri kullanıldı. İkili görev performansını değerlendirmek için tek görev, motor ve bilişsel ikili görev koşullarında Zamanlı Kalk Yürü (ZKYT), 3 Metre Geri Yürüme Testi (3MGYT) ve 8 Şekilli Yürüme Testi (8ŞYT) kullanıldı. Motor ikili görev için tepside su dolu bardağı taşıma, bilişsel ikili görev için K, A veya E harfiyle başlayan kelimeler türetme görevleri verildi. Bulgular: Katılımcıların %27,47'sinin MBRS olduğu bulundu. MBRS olan bireylerin GDÖ skorları anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p 0,05). MBRS olan bireylerde KFPB skoru anlamlı derecede düşük bulundu (p<0,001) ve iz sürme testi A bölümünü tamamlama süresi anlamlı derece yüksek bulundu (p=0,021). MBRS olan bireylerde tek görev, bilişsel ikili görev ve motor ikili görev durumlarında ZKYT, 3MGYT ve 8ŞYT tamamlama süreleri olmayan bireylere göre anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,05). MBRS olan bireylerde, olmayan bireylere göre 8ŞYT bilişsel ikili görev maliyeti anlamlı derecede yüksek bulundu (p=0,043). Bütün testlerde bilişsel ikili görev maliyeti, motor ikili görev maliyetinden daha fazla bulundu (p<0,05). Sonuç: Çalışmamızda fiziksel aktivite düzeyinde MBRS olan ve olmayan grup arasında fark bulunmazken MBRS olan grupta olmayan gruba göre depresyon düzeyi daha yüksek; yürütücü işlev, fiziksel performans ve ikili görev performansı daha düşük bulundu. Ayrıca MBRS olan ve olmayan grupta ZKYT ve 3MGYT ikili görev maliyetinde belirgin fark bulunmazken MBRS olan grupta 8ŞYT ikili görev maliyeti daha yüksek bulundu. MBRS olan yaşlı bireylerin değerlendirilmesinde, ikili görev fiziksel performans ölçümlerinin dahil edilmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Gelecek çalışmalarda MBRS olan bireylere yönelik koruyucu rehabilitasyon programında ikili görev içeren yaklaşımların faydalı olabileceğini düşünmekteyiz. Anahtar kelimeler: Motorik bilişsel risk sendromu, ikili görev performansı, fiziksel aktivite, fiziksel performans