Yatan hasta kan kültürlerinden izole edilen candida auris ve diğer candida suşlarının tiplendirilmesi, klonal ilişki ve antifungal duyarlılık paternlerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GÜLHANE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, TEMEL TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEHRA LEYLA YAPALAK

Danışman: Fatih ŞAHİNER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Kandidemi etkeni Candida türlerinin epidemiyolojik dağılımını, mortalite ilişkisini, antifungal duyarlılıklarını, in vitro virülans faktörlerini ve izolatlar arası bulaş dinamiklerini Rastgele Çoğaltılmış Polimorfik DNA - Polimeraz Zincir Reaksiyonu (RAPD-PCR) yöntemiyle araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 215 klinik Candida izolatı dahil edilmiştir. Hastaların retrospektif klinik verileri ve 30 günlük sağ kalımları incelenmiştir. İzolatların tür tayinleri, antifungal duyarlılık [Minimum İnhibitör Konsantrasyon (MİK)] profilleri, biyofilm kapasiteleri ve fenotipik enzim (esteraz, fosfolipaz, proteinaz) aktiviteleri prospektif çalışılmıştır. Hastane içi çapraz bulaş ve mikro-epidemik odaklar RAPD-PCR ve dendrogram analiziyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Non-albicans Candida (NAC) izolasyon oranı %67,0'dir. En sık C. albicans (%33,0), C. parapsilosis (%22,3) ve dramatik artışla C. auris (%20,9) izole edilmiştir. 30 günlük mortalite %47,6 bulunmuştur. Yoğun bakımda yatış (3,19 kat), total parenteral nütrisyon (TPN) kullanımı (1,91 kat) ve kadın cinsiyet (1,90 kat) bağımsız kötü prognoz belirteçleridir (p<0,05). TPN kullanımının biyofilm formasyonunu tetikleyerek mortaliteyi artırdığı görülmüştür. Tiplendirmede; C. auris izolatlarının monoklonal bir "endemik süper-klon" oluşturduğu, C. parapsilosis'in yoğun bakımlarda belirgin çapraz bulaş zincirleri kurduğu, C. glabrata ve C. tropicalis izolatlarında ise poliklonal dağılım olduğu saptanmıştır. Sonuç: Kandidemi epidemiyolojisi, çoklu ilaç direnci (MDR) tehdidiyle NAC türlerine kaymıştır. Yüksek mortaliteli bu nozokomiyal tehdit karşısında, özellikle C. auris süper-klonunun varlığı, ampirik tedavide ekinokandinlerin ilk seçenek olarak değerlendirilmesini ve enfeksiyon kontrol önlemlerinin optimize edilmesini zorunlu kılmaktadır.