Aile hekimliği eğitim kliniğine başvuran hastalarda diyabetik nöropati taraması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF NUR BAYAZIT KARAOĞLU
Danışman: Murat AKARSU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Diyabetik nöropati bireylerin yaşam kalitesini etkileyen ve morbidite riski yüksek olan, diyabetin en sık görülen komplikasyonlarından biridir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, nöropatik değişikliklerin diyabet tanısı konmadan prediyabetik dönemde de başlayabileceğini göstermektedir. Bu nedenle, hem diyabetik hem de prediyabetik bireylerde nöropati taraması ve erken tanı konulması, ilerleyici sinir hasarının önlenmesinde ve yaşam kalitesinin iyileştirilmesinde büyük önem taşımaktadır. Çalışmamızın amacı; birinci basamak sağlık kuruluşlarında nöropatinin erken dönemde tespitine yönelik verileri değerlendirmek, saptanan sorunları morbidite ve mortalite gelişmeden erken müdahale stratejilerinin geliştirilmesine katkıda bulunmak, diyabetik ve prediyabetik bireylerin diyabetik nöropati ile ilgili farkındalığını artırmak, doğru bilgi ve davranış kazanımlarını sağlamaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız 01.01.2025 ile 01.07.2025 tarihleri arasında İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran prediyabet ve diyabetli bireylerden, çalışmaya dahil edilme şartlarını karşılayan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan 211 kişi üzerinde yapılan tek merkezli, kesitsel bir çalışmadır. Katılımcıların sosyodemografik, davranışsal ve klinik özellikleri sorgulandı. Diyabetik nöropatiyi saptamak için Michigan Nöropati Tarama Ölçeği (Michigan Neuropathy Screening Instrument, MNSI) semptom sorgusu ve MNSI fiziksel değerlendirme testi yapıldı. Tırnak patolojileri, tırnak kesimi, parmak aralarının görünümü, a.dorsalis pedis ve a.tibialis posterior nabızları değerlendirildi. Prediyabetik hastalar için açlık plazma glukozu, 75 gr oral glukoz tolerans testi 2.saat plazma glukozu ve HbA1c düzeyi bakıldı. Diyabetik hastalar için açlık plazma glukozu ve HbA1c düzeyi bakıldı. SPSS programına yüklenen verilerden, tanımlayıcı istatistiklerin yanında; ölçek skorlarının demografik değişkenlerle kategorik hale getirilen nöropati varlığıyla ilişkisi dağılım normal bulunursa Student's t-test, bulunmazsa Mann Whitney U Testi ile; nitel değişkenlerin kendi aralarında ilişkileri Ki-kare Testi ile araştırıldı. Nöropati varlığı ile anlamlı ilişkili bulunan değişkenler karıştırıcı değişkenler ve birbirleriyle, çoklu lojistik regresyon analizleri ile kontrol edildi. Tüm testler için anlamlılık sınırı p 0,05). Monofilaman duyu testine göre duyu muayenesinde prediyabetik hastaların 20'sinde (%19,8), diyabetiklerin 28'inde (%25,5) duyu yok/azalmış olarak tespit edildi, aralarında anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). MNSI semptom sorgusuna göre nöropati varlığının bağımlı değişken olduğu regresyon modelinde mikrovasküler komplikasyonlar ve diyabet süresi; MNSI fiziksel değerlendirmesine göre nöropati varlığı bağımlı değişken olduğu regresyon modelinde sadece nefropati varlığı bağımsız risk faktörü olarak bulundu. Monofilaman testi ile duyu varlığının bağımlı değişken olduğu regresyon modelinde ise yaş, retinopati, nefropati, parmak aralarının durumu bağımsız risk faktörü olarak bulundular. Sonuç: Çalışmamızda diyabetik bireylerde nöropati sıklığının prediyabetik bireylere kıyasla anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte, prediyabetik grupta da erken dönemde nöropati bulgularının tespit edilmesi, nöropatik sürecin diyabet tanısından önce başlayabileceğini düşündürmektedir. Diyabetik nöropatinin erken dönemde belirlenmesinin, komplikasyonların önlenmesi ve yaşam kalitesinin korunması açısından önemi bilinmektedir. Bu doğrultuda, bireyleri yaşam boyu izleyerek sürekli ve kapsamlı sağlık hizmeti sunan birinci basamak sağlık kuruluşlarında diyabetik ve prediyabetik bireylerde nöropati açısından erken dönem tarama uygulamalarının yaygınlaştırılması ve konuya ilişkin hasta ile sağlık çalışanı farkındalığının artırılmasının uygun olacağı düşünülmektedir.