HIV ile yaşayan bireylerde Hepatit B aşılamasına karşı gelişen erken dönem immun yanıtın değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESİN NAGİHAN BENLİCE
Danışman: Dilek YILDIZ SEVGİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Human Immunodeficiency Virus (HIV) ile yaşayan kişiler bulaş yollarının benzer olması nedeniyle Hepatit B Virüsü (HBV) koenfeksiyonu riski altındadır. HIV ile yaşayan kişiler HBV ile enfekte olduklarında kronik hepatit B enfeksiyonuna ilerleme riski, karaciğer ilişkili mortalite ve morbidite HIV negatif kişilere kıyasla önemli ölçüde artmaktadır. HBV, aşılama ile önlenebilir bir enfeksiyon etkeni olup HBV aşı şeması Hepatit B'ye karşı bağışıklığı olmayan tüm HIV ile yaşayan bireylerde önerilmektedir. Bu çalışmada HIV ile yaşayan, HBV bağışıklığı olmayan kişilerde HBV aşılama sonrası gelişen immun yanıtın ve bu immun yanıtı etkileyen olası faktörlerin incelenmesi amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 01.11.2022- 31.12.2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi (S.B.Ü.) Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Polikliniğine başvuran HIV ile yaşayan kişiler dahil edildi, retrospektif, gözlemsel bir çalışma gerçekleştirildi. 18 yaş üstü, CD4+ T lenfosit sayısı>200 hücre/μl olan, kronik hepatit B enfeksiyonu bulunmayan ve HBV'ye karşı bağışıklığı olmayan (HBsAg negatif, Anti HBs<10 IU/L, Anti HBc total negatif) hastalara standart doz (20 mcg) ile üç doz HBV aşılama şeması uygulandı. Son doz aşıdan en az dört hafta sonra kontrol Anti HBs düzeyi bakıldı. Hastaların demografik verileri ile HIV RNA, CD4+ T lenfosit sayısı, CD4+/CD8+ T lenfosit oranları kaydedildi. Kategorik değişkenler Ki Kare Testi ile karşılaştırıldı. Normal dağılım göstermeyen değişkenler değerlendirilirken Mann Whitney U Testi kullanıldı. Aşı yanıtını etkileyen faktörler Binary Logistic Regresyon Analizi ile incelendi. Yapılan istatistik testlerde güven aralığı %95, alfa anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 68 kişi dahil edildi, %88,2'si (n:60) erkek, %11,8'i kadındı (n:8). Katılımcıların yaş ortalaması 39±10,7 olarak görüldü. Tanı ile aşılama arası geçen süre ortalama 16,8±24,8 ay olup tanı anında aşılama şeması başlatılan kişi sayısı 11 (%16,2) idi. Çalışmaya katılan HIV ile yaşayan kişilerin %69,1'inde (n:47) HBV aşısına karşı koruyucu düzey antikor yanıtı (Anti HBs≥10 IU/L) oluştuğu görüldü. Oluşan antikor düzeyi ortalaması 388,3±429 IU/L idi. Antikor yanıtı gelişen 47 kişiden 36'sında (%76,6) Anti HBs≥100 IU/L görüldü, 11 kişide (%23,4) antikor düzeyi 10-99 IU/L olarak görüldü. Aşılama başlangıç HIV RNA düzeyleri ortalama 56796,6±217900 kopya/ml görüldü. Katılımcıların CD4+T lenfosit sayısı ortalaması 605,6±327,8 hücre/μl, CD4+/CD8+ T lenfosit oranı ortalama 0,7±0,4 idi. 40 yaşın altında olmak, düşük HIV RNA düzeyi ve yüksek CD4+/CD8+ T lenfosit oranı koruyucu düzey aşı yanıtı gelişimi ile ilişkili bulundu. Tanı anında aşılama başlanan bireylerde aşı yanıtı daha düşük saptandı, komorbidite varlığı ile aşı yanıtı arasında ilişki gösterilemezken diyabetes mellitus varlığının aşı yanıtını olumsuz etkilediği saptandı. Aşı yanıtı gelişen kişilerde yüksek düzey antikor (Anti HBs ≥100 IU/L) gelişme oranı sigara ve alkol kullanıcılarında daha düşük bulundu. Sonuç: HIV ile yaşayan kişilerde standart doz HBV aşılaması ile yüksek oranda bağışıklık sağlanmıştır. Yüksek düzey viremi ve düşük CD4+/CD8+ T lenfosit oranı aşı yanıtsızlığı ile ilişkilidir. Tedavi altındaki kişilerde aşı yanıtı daha yüksek saptanmıştır ancak HBV bulaşı için risk grubunda olan, HIV ile yaşayan kişilerde HBV aşılaması ertelenmemelidir. Anahtar Kelimeler:Bağışıklık, HBV aşısı, HIV