Demans tanılı hastalarda pankreas egzokrin yetmezliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EGECAN KAYIKÇI
Danışman: Hakan DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmasının amacı, demans tanısı almış hastalarda pankreas egzokrin yetmezliğinin varlığını ve sıklığını değerlendirmek, malnütrisyonla olası ilişkisini ortaya koymak ve aile hekimliği bakış açısıyla izlem stratejilerine katkıda bulunmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel tanımlayıcı çalışma, 10.04.2025–10.06.2025 tarihleri arasında SBÜ Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Uludağ Üniversitesi Hastanesi'nde yürütüldü. Sosyodemografik özellikler ve beslenmeye ilişkin veriler yapılandırılmış formlar ile kaydedildi. Bilişsel durum Mini Mental Durum Testi ile değerlendirildi; katılımcıların pankreas egzokrin fonksiyonları fekal elastaz-1 (FE-1) testi ile incelendi. Bulgular: Çalışmaya 110 birey dâhil edildi. Gruplar arasında yaş ve beden kitle indeksi açısından fark saptanmadı. Demans grubunda malnütrisyon oranı anlamlı olarak daha yüksekti. Parkinson hastalığı ve geçirilmiş serebrovasküler olay öyküsü demans grubunda daha sık, sigara kullanımı ise daha düşüktü. FE-1 düzeyleri gruplar arasında farklılık göstermedi ve demansı ayırt edici performans sergilemedi. Çok değişkenli analizde malnütrisyon demans ile bağımsız ve pozitif yönde ilişkiliyken, sigara kullanımı ve FE-1 düzeyinin <200 µg/g olması demans olasılığı ile negatif yönde ilişkili bulundu. Sonuç: Demans ile ilişkili faktörlerin demografik özellikler, beslenme durumu, sigara kullanımı ve pankreas ekzokrin fonksiyonunu yansıtan klinik biyobelirteçlerin birlikte değerlendirilmesiyle anlam kazandığı gösterilmiştir. İleri yaş, evli olma durumu ve malnütrisyon demans olasılığını bağımsız olarak artırırken, sigara kullanımı ve düşük fekal elastaz-1 düzeyi ters yönde ilişkili bulunmuştur. Bulgular, demanslı bireylerin izleminde bütüncül bir risk değerlendirmesinin önceliklendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Demans; Pankreas Egzokrin Yetmezliği; Fekal Elastaz-1; Malnütrisyon; Beslenme Değerlendirmesi.