Şizofrenili bireylerde sanal gerçekliğin katılım, yaşam kalitesi, görsel ve sosyal beceri üzerindeki etkinliği; randomize kontrollü çalışma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ERGOTERAPİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET ÇETİNKAYA
Danışman: Berkan TORPİL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Şizofrenili bireylerde sanal gerçeklik müdahalesinin katılım, yaşam kalitesi, görsel ve sosyal beceriler üzerindeki etkilerinin incelenmesi amacıyla planlandı. Çalışmamıza, Aksaray Eğitim ve Araştırma Hastanesi Toplum Ruh Sağlığı Merkezine başvuran 42 Şizofreni tanılı birey dahil edildi. Katılımcılar rastgele randomizasyon kullanılarak iki gruba ayrıldı. Bireylerin yaş, cinsiyet, eğitim durumu, medeni durumu ve mesleği ile ilgili sosyodemografik bilgileri alındıktan sonra Sosyal İşlevsellik Ölçeği (SİÖ), Aktivite Öz Değerlendirmesi Ölçeği (AÖDÖ), Motor Beceriden Bağımsız Görsel Algı Testi-3 (MBBGAT-3) ve Nottingham Sağlık Profili (NSP) kullanılarak beceriler değerlendirildi. Değerlendirme sonrası her iki gruba da 8 hafta haftada 2 gün 45 dakikalık seanslardan oluşan kişi merkezli ergoterapi müdahale programı uygulandı. Ek olarak sanal gerçeklik müdahale grubuna 8 hafta haftada 2 gün 45 dakikalık sanal gerçeklik müdahalesi uygulandı. Yapılan ilk değerlendirmede iki grup arasında SİÖ'de sosyal çekilme, bağımsızlık düzeyi/yetkinlik ve bağımsızlık düzeyi/performans maddelerinde, NSP genel toplam maddesinde, AÖDÖ ve MBBGAT-3'te müdahaleler arasında istatistiksel olarak herhangi bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Müdahaleler sonrasında yapılan değerlendirmelerde her iki grupta da katılım, yaşam kalitesi, görsel ve sosyal becerilerin anlamlı bir şekilde geliştiği belirlendi (p 0,05). NSP'de Genel Toplam maddesinde müdahaleler arasında istatistiksel olarak herhangi bir fark saptanmamıştır (p>0,05). AÖDÖ ve MBBGAT-3'te müdahaleler arasında istatistiksel olarak herhangi bir fark saptanmamıştır (p>0,05). SİÖ'de sosyal çekilme, kişilerarası işlevsellik, bağımsızlık düzeyi yetkinlik ve iş/meslek maddelerinde Sanal Gerçeklik Müdahalesi grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde olumlu yönde bir fark olduğu belirlenmiştir (p<0,05). NSP'de ağrı, duygusal reaksiyonlar, uyku, sosyal izolasyon, enerji maddeleri incelendiğinde Sanal Gerçeklik Müdahalesi grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde olumlu yönde bir fark olduğu belirlenmiştir (p<0,05). NSP'de fiziksel aktivite maddesi incelendiğinde Kişi Merkezli Ergoterapi Müdahalesi grubu lehine diğer gruba göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde olumlu yönde bir fark olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Bu iki müdahalenin katılım, yaşam kalitesi, görsel ve sosyal beceriler üzerinde olumlu etkilerinin olduğu belirlenmiş olup her iki müdahalenin de şizofrenili bireylerin rehabilitasyonunda kullanılabilir. Anahtar Kelimeler: ergoterapi; görsel beceri; katılım; sanal gerçeklik; sosyal beceri; yaşam kalitesi