Hipertrigliseridemiye bağlı akut pankreatit nedeniyle takip edilen hastalarda sistemik immun inflamasyon indeksi (SII) ve sistemik inflamatuar cevap indeksinin (SIRI) prognoz ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ORKUN APAK
Danışman: Begüm Şeyda AVCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Akut pankreatit, pankreas bezinde çeşitli nedenlere bağlı olarak oluşan ani hasar, ardından gelişen inflamatuar yanıt ve hastalığa bağlı gelişen çeşitli komplikasyonlarla karakterize klinik bir durumdur. Hipertrigliseridemiye bağlı akut pankreatit, safra taşı pankreatiti ve alkole bağlı pankreatitten sonra üçüncü sıklıkta görülmekte olup, tekrarlayan hastane yatışlarına yol açmaktadır. Hastalık prognozunu öngörme ve tedavi ihtiyaçlarını belirleme gibi nedenlerle çeşitli skorlama sistemleri ve indeksler geliştirilmiştir. Bu çalışmada, sistemik immün inflamasyon indeksi (SII) ve sistemik inflamatuar cevap indeksinin (SIRI) hipertrigliseridemiye bağlı akut pankreatit nedeniyle hastanede yatan hastalarda prognoz ile ilişkisini ortaya koymayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, retrospektif, kesitsel bir çalışma olarak tasarlanmış olup bu çalışmada, 01 Ocak 2021-15 Kasım 2023 tarihleri arasında Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği'nde takip edilmiş dahil edilme kriterlerine uyan 101 hasta incelendi. Hastaların demografik verileri, tam kan sayımı incelemeleri, biyokimya analizleri kayıt altına alınmış olup bu değerlerden lenfosit, nötrofil, platelet ve monosit kullanılarak SII ve SIRI skorları hesaplandı. Verilerin analizinde Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 25.0 paket programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmamızda hipertrigliseridemiye bağlı akut pankreatit nedeniyle hastanede takip edilen hastalarda; yoğun bakım ünitesine yatışı olan ve olmayan hastaların SII skorları karşılaştırıldı. Yoğuna bakıma yatırılan hastalardaki SII skorları (ortalama değer: 1865,5) yatırılmayan hasta grubuna (ortalama değer: 1349,7) göre daha yüksek saptandı. Bu iki grup arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı görüldü (p=0,015). Hastaların ilk başvuru anında hesaplanmış olan SII skorunun yoğun bakım ünitesine yatışı öngörmede etkinliğini belirlemek için receiver operating characteristic (ROC) analizi yapıldı. Yapılan ROC analizinde eğri altında kalan alan 0,649 bulundu. SII skorunun yoğun bakım ünitesine yatışı öngörmede güçlü bir tahmin edici olduğu istatistiksel olarak anlamlı görüldü (p=0,009). SII skoru ile toplam yatış süresi arasındaki korelasyon katsayısı 0,345 olup ikisi arasında anlamlı korelasyon tespit edildi ve bu sonuç istatistiksel olarak anlamlı görüldü (p<0,001). Lipid aferez tedavisi uygulanan ve uygulanmayan hastalarda trigliserid düzeyleri karşılaştırıldığında aferez uygulanan grupta trigliserid düzeyi (ortalama değeri: 3426,0) uygulanmayan gruba (ortalama değeri: 2562,7) göre daha yüksek saptandı. Bu iki grup arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı tespit edildi (p=0,004). Hastaların ilk başvuru anındaki trigliserid düzeyenin lipid aferez tedavisi gerekliliğini öngörmedeki önemi için yapılan ROC analizinde eğri altında kalan alan 0,759 tespit edildi. Yapılan bu analize göre trigliserid için eşik değeri 2638 mg/dl alındığında bu düzey, %91,7 duyarlılık ve %64,0 özgüllük ile lipid aferez tedavisi gerekliliğini öngörüyor olup bu sonuç istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,001). Sonuç: Başvuru anındaki yüksek SII skorları, hipertrigliseridemiye bağlı akut pankreatit nedeniyle hastanede takip edilen hastalarda yoğun bakım ünitesine yatış ihtiyacını öngörmede etkin bir parametre olarak değerlendirilebilir. İlaveten, hastalarda saptanmış trigliserid düzeylerinin klinisyenlere lipid aferez tedavisi gerekliğini öngörme konusunda yol gösterebileceği kanaatindeyiz. Anahtar Kelimler: Akut pankreatit, hipertrigliseridemi, SII, SIRI, lipid aferez