Erken postpartum dönemdeki annelere verilen eğitimin, annelerin yorgunluğuna ve bebeğin uyku düzenine etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİRSEN MİNE BEKİROĞLU
Danışman: Dilek YILDIZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma erken postpartum dönemdeki annelere verilen eğitimin, annelerin yorgunluğuna ve bebeğin uyku düzenine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma Ocak–Mayıs 2017 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları A.D. Yenidoğan ve Sağlam Bebek Polikliniğinde yürütülmüştür. Bu tarihler arasında 0-3 aylık bebeğe sahip 79 anneye ulaşılmıştır. Veriler, 3-15 Günlük Bebeklerde Uyku Alışkanlığını Değerlendirme Anketi, 1-3 Aylık Bebeklerde Uyku Alışkanlığını Değerlendirme Anketi, Yorgunluk İçin Görsel Benzerlik Skalası (YİGBS) ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ile toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizi için SPSS 20.0 paket programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler için sayı ve yüzdelik, ölçümle belirlenen değişkenler için ortalama ve standart sapma, ikili kategorik verilerin bağımlı değişkenlerle karşılaştırılmasında bağımsız iki örmek t test, ikiden fazla kategorik verilerin bağımlı değişkenlerle karşılaştırılmasında tek yönlü ANOVA testi kullanılmıştır. Gruplar arasında fark bulunması durumunda farklılığın kaynağını belirlemek üzere tukey testi uygulanmıştır. İkiden fazla değişken grubu arasında ilişkiyi incelemek için ki-kare testi, YİGBS ve ÇBASDÖ arasındaki ilişki için pearson korelasyon katsayısı uygulanmıştır. İstatistiksel önemlilik için p<0.05 kabul edilmiştir. Annelerin %57'si 30 yaş altı, %43'ü 30 yaş ve üzeri, %50,6'sı lisans ve üzeri eğitime sahip, %24'ü lise mezunu, %50,6'sı sezaryen, %49,4'ü vajinal yolla doğum yapmıştır. Gebeliklerin %92,4'ünün istenen gebelik olduğu belirtilmiş, bebeklerin %44,3'ü birinci çocuk, %43'ü ikinci çocuktur. Annelerin %60'ının doğumdan sonra ilk 40 gün, yardım alma beklentisi içerisinde olduğu, doğumdan sonra annelere yardım eden kişinin çoğunlukla eş ve anne olduğu belirtilmiştir. ÇBASDÖ ile YİGBS arasında ilişki bulunmamıştır. Sosyal destek ve yorgunluk birbirinden bağımsız değişkenler olup annenin sosyal destek alıp almaması, yorgunluğunu etkilememektedir. Annelerin eğitiminin ve yaşının postpartum yorgunluk düzeyini etkilemediği, 2nci ay sonu sezaryenle doğum yapan annelerin, vajinal yolla doğum yapan annelerden daha yorgun oldukları, ailenin sahip olduğu çocuk sayısının annenin aldığı sosyal desteği ve annenin postpartum yorgunluk düzeyini etkilemediği saptanmıştır. Annelerin bebeklerini uyuturken emzirdikleri ve geleneksel yöntemler (emzik/biberon verme,kucakta/ayakta sallama, masaj yapma, ninni/müzik dinletme, gevşek/ters kundak) kullandıkları, 2nci ay sonu eğitim verilen çalışma grubu annelerin bebeği gece uyutma ve bebek gece uyandığında bebeğe uyku düzeni kazandırmada olumlu davranışların (yatağında sırtını pışpışlama ve ışığı kapatıp, sessiz ortam sağlama ve ışığı açmadan emzirme/bez değiştirme/sessizce bakımını yapıp, yatağına yatırma) arttığı saptanmıştır. Eğitim sonrası (2nci ay sonu) çalışma grubundaki anneler; bebeğin uyku düzeninin yormadığını, bebeğe uyku düzeni kazandırılabileceğini, emzirme ile uyku arasında ilişki olduğunu, bebeğin uykusunun genelde iyi olduğunu belirtmişlerdir. Bebeğin uyku pozisyonu olarak sırtüstü yatırma, yüksek oranda (%92,3) artmıştır. Anneler kanguru bakımı, ani bebek ölüm sendromu ve infantil kolik hakkında bilgilerinin olduğunu ifade etmişlerdir. Annelerin yarısından çoğu, gebeliklerinin 32nci haftasından itibaren anne sütü ve emzirme eğitimi aldıkları ancak bebeğin uyku düzeni ile doğum sonu dinlenme ve destek alma konularında eğitim almadıklarını belirtmişlerdir.