Sistemik Sklerozis hastalarında serum BRD4 (bromodomain) düzeyinin değerlendirilmesi ve hastalık aktivasyonu ile ilişkisinin belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERHAN KÜPÇÜK
Danışman: Taner ÖZGÜRTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET KÜPÇÜK, E. (2025). Sistemik Sklerozis Hastalarında Serum BRD4 (Bromodomain) Düzeyinin Değerlendirilmesi ve Hastalık Aktivasyonu ile İlişkisinin Belirlenmesi. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi, Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı, Tıpta Uzmanlık Tezi, Ankara, Türkiye Amaç: Bu çalışma, BRD4'ün sistemik sklerozda potansiyel biyomarker veya tedavi hedefi olarak rolünü ve hastalığın tanı ile yönetimine olası katkılarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya ve İç Hastalıkları Romatoloji Bilim Dalları'nda Ekim 2024–Eylül 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışmaya, 2013 ACR/EULAR sınıflama kriterlerine göre sistemik skleroz (SSc) tanısı almış 45 hasta (20 diffüz, 25 limitli tip) ve kontrol grubu olarak 30 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Tüm katılımcıların demografik verileri, anamnezleri, fizik muayene bulguları, laboratuvar testleri ve klinik özellikleri kaydedilmiştir. Hasta grubunda ayrıca otoantikor profili, modifiye Rodnan cilt skoru, dijital ülser, telenjiektazi, Raynaud fenomeni, sklerodaktili, kapilleroskopi bulguları, solunum fonksiyon testleri ve DLCO değerleri değerlendirilmiştir. Açlık sonrası alınan venöz kan örneklerinden serumlar ayrıştırılarak –80 °C'de saklanmış, BRD4 düzeyleri ticari ELISA kiti kullanılarak üretici protokolüne uygun şekilde analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların cinsiyet dağılımı kontrol grubunda %16 erkek, %84 kadın; diffüz SSc grubunda %25 erkek, %75 kadın; limitli SSc grubunda ise %4 erkek, %96 kadın şeklindeydi. Ortalama hastalık süresi diffüz SSc grubunda 8,15 ± 6,75 yıl, limitli SSc grubunda ise 4,88 ± 4,91 yıl bulundu. Klinik parametreler incelendiğinde; diffüz SSc grubunda sklerodaktili (p=0,005), interstisyel akciğer hastalığı (İAH) (p=0,003), FVC düşüklüğü (p=0,001), FEV1 düşüklüğü (p=0,003) ve modifiye Rodnan deri skorunun yüksekliği (p=0,001) limitli SSc grubuna göre anlamlı derecede fazlaydı. Serolojik incelemede anti-Scl-70 antikorları diffüz SSc grubunda anlamlı pozitif (p 0,9999). Korelasyon analizinde diffüz SSc grubunda BRD4 düzeyleri ile hastalık süresi arasında negatif yönlü anlamlı ilişki saptandı (p=0,032). Aynı grupta BRD4 düzeyleri ile modifiye Rodnan deri skoru arasında pozitif yönde eğilim olmakla birlikte istatistiksel anlamlılık sağlanamadı. Limitli SSc grubunda BRD4 düzeyleri ile hastalık süresi veya deri skoru arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Sonuç: Bulgular, dcSSc grubunda sklerodaktili, İAH, solunum fonksiyon bozukluğu (FEV1, FVC) ve mRSS skorlarının anlamlı şekilde daha yüksek olduğunu göstermiştir. Ayrıca dcSSc'de BRD4 düzeyleri belirgin olarak yükselmiş olup, fibrotik süreçlerle ilişkisini desteklemektedir.Çalışmamız BRD4'ün alt tiplerin ayırt edilmesinde potansiyel bir biyobelirteç olabileceğini göstermektedir. 352,76 ng/L cutoff değerinin, dcSSc hastalarını sağlıklı kontrollerden ayırt etmede %70 sensitivite ve %70 spesifisite sahip olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma, BRD4 düzeylerini SSc alt tiplerinde inceleyen literatürdeki ilk çalışma olup, BRD4'ün alt tip ayrımında potansiyel bir biyobelirteç olabileceğini göstermektedir. Anahtar kelimeler: Sistemik skleroz (SSc), Bromodomain 4(BRD4),Diffüz kutanöz sistemik skleroz (dcSSc), Limitli kutanöz sistemik skleroz (lcSSc), Biyomarker