İnmeli hastalarda üst ekstremite agonist veya antagonist kaslara uygulanan nöromüsküler elektriksel stimülasyonun fleksör spastisite ve fonksiyon üzerine etkileri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRAH KARADUMAN
Danışman: Eda GÜRÇAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: El bileği ve parmak fleksör spastisitesi olan inmeli hastalarda botulinum nörotoksin tip A (BoNT-A) enjeksiyonlarından sonra el bileği ve parmak fleksörlerine ve/veya ekstansörlerine uygulanan nöromüsküler elektriksel stimülasyon (NMES) tedavisinin üst ekstremite (ÜE) fleksör spastisitesi, motor iyileşme, ÜE ve el fonksiyonları, el kavrama gücü, eklem hareket açıklığı (EHA), fonksiyonel bağımsızlık, yaşam kalitesi, el becerileri ve sonografik olarak değerlendirilen kas kalınlıkları üzerine etkilerini belirlemek ve bu farklı uygulamaları karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Gaziler Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yatarak tedavi gören el bilek ve/veya parmaklarında spastisitesi ve ilk inme tanısı olan 36 hasta ile yapıldı. Hastalar, her grupta 12 kişi olacak şekilde üç gruba ayrıldı. Çalışmaya alınan tüm hastalara BoNT-A ultrasonografi (USG) rehberliğinde uygulandı. Tüm hastalar dört hafta süre ile beş gün/hafta, toplam 20 seans süreyle konvansiyonel rehabilitasyon programına alındı. Ek olarak birinci (agonist) grubun el bilek ve parmak fleksörlerine, ikinci (antagonist) grubun el bilek ve parmak ekstansörlerine 20 dakika NMES, üçüncü (kontrol) grubun hastalarına ÜE fonksiyonlarını geliştirmeye yönelik 20 dakika mesleki rehabilitasyon programı uygulandı. Değerlendirmelerde Modifiye Ashworth Skalası (MAS), Brunnstrom evrelemesi, Kol, Omuz ve El Dizabilite Skalası (QDASH), El Kavrama Gücü Testi (HGST), EHA ölçümü, Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği (FBÖ), İnmeye Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği (İÖYKÖ) ve ABILHAND İnme El Fonksiyonu anketi kullanıldı. Sonografik olarak Fleksör Karpi Radialis (FKR) ve Fleksör Digitorum Süperfisialis (FDS) kaslarının lokalizasyonları belirlenerek, kalınlıkları tedavi öncesi ve sonrası literatürde önerilen şekilde ölçüldü. Hastalar başlangıçta ve dört haftalık tedavi sonrası değerlendirildi. Bulgular: Klinik değerlendirmelerde ÜE el bileği ve parmak spastisitesi [MAS FKR; agonist grup (n=8) p=0,046, antagonist grup (n=9) p=0,025, kontrol grubu (n=12) p=0,025, MAS FDS; agonist grup (n=11) p=0,008, antagonist grup xiii (n=12) p=0,005, kontrol grubu (n=11) p=0,025)], fonksiyonel durumu (agonist grup p=0,001, antagonist grup p =0,022, kontrol grubu p=0,003), el bileği ekstansiyonu EHA (agonist grup p=0,002, antagonist grup p=0,001, kontrol grubu p=0,001), parmak ekstansiyonu EHA (agonist grup p=0,002, antagonist grup p=0,001, kontrol grubu p=0,002), genel fonksiyonellik düzeyi (agonist grup p=0,001, antagonist grup p=0,001, kontrol grubu p=0,021), yaşam kalitesi (agonist grup p=0,001, antagonist grup p=0,003, kontrol grubu p=0,002) ve el becerileri (agonist grup p=0,005, antagonist grup p=0,039, kontrol grubu p=0,039) bakımından her üç grupta tedavi sonrası iyileşme elde edilirken gruplar arası değerlendirmede birbirlerine üstün olmadıkları görüldü. El kavrama gücü, FKR ve FDS kas kalınlıkları açısından sadece agonist grupta anlamlı artış elde edilirken, kas kalınlıkları agonist grubu lehine üstünlük gösterdi (FKR; p=0,001, FDS; p=0,001). Sonuç: İnmeli hastaların ÜE'lerine uygulanan BoNT-A ve nörolojik rehabilitasyon programı spastisite, ÜE ve el fonksiyonları, EHA, genel fonksiyonel durum, yaşam kalitesi ve el becerileri üzerine etkili olduğu bulunmuştur. Kişiye özgü uygulanan konvansiyonel rehabilitasyon tedavisinin spastisite ve fonksiyonellik üzerine bilinen olumlu katkıları bu çalışmayla bir kez daha pekiştirilmiştir. Fleksör kaslara uygulanan NMES, el kavrama gücü ve fleksör kas kalınlıklarına ekstansör kaslara uygulanan NMES'e kıyasla daha üstün olarak iyileşme sağlar. Anahtar Kelimeler: İnme, üst ekstremite, spastisite, elektriksel stimülasyon, ultrasonografi, fonksiyonel durum