Acil servise zehirlenme nedeniyle başvuran hastalarda prognozu öngörmede zehirlenme mortalite skorunun gücü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZELİHA KÜBRA BOZDUMAN
Danışman: Müge GÜLEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:SAPS II, SOFA ve Zehirlenme Mortalite Skorunun Klinik Bulguları Varlığını Belirleme Ve Yoğun Bakım İhtiyacını Öngörme Gücü Amaç: Bu çalışmada, acil servise zehirlenme nedeniyle başvuran hastalarda Zehirlenme Mortalite Skoru (ZMS), SOFA ve SAPS II skorlarının klinik bulguların varlığı ile yoğun bakım yatış ihtiyacını öngörmedeki etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, 01 Kasım 2023 ile 31 Ekim 2024 tarihleri arasında Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği'ne zehirlenme nedeniyle başvuran ve 18 yaş üstü 302 hasta dahil edildi. Tek merkezli, prospektif, kesitsel gözlemsel vaka serisi olarak tasarlanan çalışmada; demografik veriler, başvuru şikayetleri, komorbiditeler, suicid öyküsü, vital bulgular, laboratuvar parametreleri ve klinik bulgular (şuur değişikliği, asit-baz bozukluğu, akut böbrek yetmezliği, elektrolit bozukluğu, KCFT bozukluğu, konvülsiyon, koagülopati, miyokardiyal iskemi, rabdomiyoliz, EKG değişikliği, solunum yetmezliği, kardiyak arrest) standart veri formuna kaydedildi. Uygulanan tedaviler (mide lavajı, aktif kömür, mekanik ventilasyon, ECMO, inotrop destek, hemodiyaliz, plazmaferez) ve antidot kullanımı standart veri formuna kaydedildi. ZMS, SOFA ve SAPS II skorları, başvuru anındaki parametreler üzerinden hesaplandı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 302 hastanın %50'si kadın (n = 151), %50'si erkek (n = 151) cinsiyet grubundaydı. Çarpıntı semptomu erkeklerde (%28.5 vs. %19.2; p = 0,037), psikiyatrik hastalık prevalansı kadınlarda (%34.4 vs. %21.2; p < 0,001), alkol-madde bağımlılığı erkeklerde (%18.5 vs. %11.9; p = 0.047), intihar amaçlı maruziyet ise kadınlarda (%31.1 vs. %24.0; p = 0.043) daha sık bulundu.. Çalışma süresince klinik bulgusu olan grupta 4 hasta (%3.2) kaybedilirken, klinik bulgusu olmayan grupta hiçbir ölüm vakası gözlenmedi (p = 0.004). Klinik bulgu varlığını öngörmesine yönelik ROC analizinde, Zehirlenme Mortalite skorunda (AUC: 0.646 (95%Cl: 0.584-0.709; p<0.001) olduğu tespit edildi. Yoğun bakım yatış ihtiyacını öngörmesine yönelik ROC analizinde, Zehirlenme Mortalite skorunda (AUC: 0.796 (95%Cl: 0.685-0.907; p<0.001) olduğu tespit edildi. Sonuç: Zehirlenme Mortalite Skoru, SOFA ve SAPS II, acil servise zehirlenme nedeniyle başvuran hastalarda hem klinik bulgu varlığını hem de yoğun bakım gereksinimini öngörmede yüksek ayırıcı güce sahip olduğunu göstermiştir. Çalışmamız ZMS' nin hem klinik bulgu varlığını hem de yoğun bakım ihtiyacını öngörmede anlamlı prognostik kapasiteye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Zehirlenme, Zehirlenme Mortalite Skoru, SOFA, SAPS II, Prognoz