50 yaş üzeri bireylerde zona hastalığı ve zona aşısı ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK ALTINAY
Danışman: Seçil ARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Zona (herpes zoster), özellikle ileri yaşlarda ortaya çıkan, şiddetli ağrı ve postherpetik nevralji gibi komplikasyonlara yol açarak yaşam kalitesini düşüren bir enfeksiyon hastalığıdır. Bu çalışma, 50 yaş üzeri bireylerde zona ve zona aşısına ilişkin bilgi, tutum ve davranışların değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Etik kurul onayı sonrasında, 15.09.2024–15.11.2024 tarihleri arasında Sultangazi Cebeci 1 No'lu Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 50 yaş üstü gönüllülerden 267 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmacı tarafından hazırlanan 19 soruluk anket katılımcılara sözlü olarak uygulanmıştır. Katılımcıların çoğunluğunu kadınlar ve 50–59 yaş grubundakiler oluşturmuş, eğitim düzeyi genel olarak düşük bulunmuştur. Katılımcıların yarısı zona hastalığını bilmekte, ancak bulaşıcılığı ve klinik özellikleri konusunda bilgi eksikliği görülmüştür. Zona öyküsü olanlarda postherpetik nevralji oranı yüksek bulunmuştur. Kadınlarda farkındalık erkeklere göre daha yüksek olup, bilgilerin çoğunlukla sosyal ve görsel medyadan edinildiği belirtilmiştir. Kronik hastalığı olanlarda farkındalık düzeyi daha yüksek bulunmasına rağmen çok değişkenli analizlerde anlamlılık kaybolmuştur. Katılımcıların çok azı zona aşısını duymuş, hiçbiri aşı yaptırmamıştır. Aşı yaptırmama nedenleri arasında bilgi eksikliği, yan etki kaygısı, güvensizlik ve maliyet ön plana çıkmıştır. Sonuç olarak, düşük eğitim düzeyi ve sosyoekonomik koşullar farkındalığı olumsuz etkilemektedir. Sağlık çalışanlarının aktif katkısı ve sosyal medya gibi kanalların etkin kullanımıyla bilgi düzeyi ve aşı farkındalığının artırılabileceği, ancak yüksek maliyetin önemli bir engel oluşturduğu belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Herpes zoster, Zona, Aşı, Farkındalık, Eğitim düzeyi