1-2 cm arası böbrek taşı tedavisinde tercih edilen yöntemlerin iş gücü kaybı üzerine etkisinin prospektif kesitsel karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEMAL TOPAL
Danışman: Halil Lutfi CANAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, retrograd intrarenal cerrahi (RIRC) ve mini perkütan nefrolitotomi (mPCNL) yöntemlerinin iş gücü kaybı ve günlük yaşam aktiviteleri üzerindeki etkilerini, Türkçe valide edilmiş Work Productivity and Activity Impairment (WPAI) anketi kullanarak karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Ayrıca, cerrahi müdahalenin hemoglobin ve serum kreatinin düzeyleri üzerindeki etkileri incelenmiş ve iş gücü kaybının klinik parametrelerle ilişkisi değerlendirilmiştir. Bu çalışma, ameliyat sonrası dönemde yalnızca klinik sonuçları değil, aynı zamanda hastaların iş gücü verimliliği ve yaşam kalitesini de değerlendirerek daha kapsamlı bir perspektif sunmaktadır. Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya, RIRC veya mPCNL uygulanan toplam 70 böbrek taşı hastası prospektif olarak dahil edilmiştir. Hastalar, cerrahi yöntemlerine göre RIRC (n=35) ve mPCNL (n=35) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. İş gücü parametreleri; işe gelmeme süresi (absenteeism), iş yerinde verimlilik kaybı (presenteeism), günlük aktivitelerde azalma (activity impairment) ve toplam iş gücü kaybı (overall loss) taburculuk öncesi, taburculuk anı, postoperatif 1. ve 2. haftalarda değerlendirilmiştir. Ameliyat öncesi ve sonrası hemoglobin ile serum kreatinin değişimleri ölçülerek cerrahinin invaziv etkileri ve böbrek fonksiyonları incelenmiştir. Gruplar arasındaki karşılaştırmalar Mann-Whitney U testi ile yapılmış, post-hoc analizler Moods Median ve Cliff's δ testleri ile desteklenmiş, hasta özellikleri ile iş gücü kaybı arasındaki ilişkiler Spearman korelasyonu ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Toplam 70 hasta, tedavi edildikleri cerrahi yönteme göre RIRC ve mPCNL gruplarında, grupların her biri 35 hastayı içerecek şekilde prospektif olarak izlenmiştir. Tanı döneminde iş gücü kaybı orta düzeyde gözlenirken, postoperatif dönemde özellikle mPCNL grubunda belirgin bir artış kaydedilmiştir. Taburculuk ve postoperatif birinci hafta değerlendirmelerinde mPCNL hastalarında iş gücü kaybı RIRC'ye göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p < 0,001). Postoperatif ikinci haftada her iki grupta da iyileşme sağlanmış, ancak bazı hastalarda günlük aktivitelerde sınırlılık devam etmiştir. Hemoglobin kaybı mPCNL grubunda anlamlı olarak daha yüksek saptanmış (-1,69 ± 1,23 g/dL vs -0,38 ± 0,80 g/dL; p < 0,001), serum kreatinin değişimleri ise her iki grupta benzer bulunmuş ve böbrek fonksiyonlarının korunduğu görülmüştür. Alt grup analizlerinde DJ stent uygulaması veya cerrahi pozisyonun erken dönemde iş gücü kaybına belirgin etkisi olmadığı, ancak geç dönemde stent varlığının ve supin pozisyonun toplam iş gücü kaybını artırdığı gözlenmiştir. Her iki yöntem ile taşsızlık sağlanmış olup, Clavien-Dindo sınıflamasına göre anlamlı komplikasyon gözlenmemiştir. Sonuç: Mini Perkütan Nefrolitotomi, RIRC'ye kıyasla erken dönemde daha belirgin iş gücü kaybı ve günlük yaşam kısıtlılığına yol açmaktadır. Her iki yöntem taşsızlık ve güvenlilik açısından etkili olmakla birlikte, RIRC uygulanan hastalarda erken dönemde işe dönüş ve iş gücü verimliliğinde daha hızlı iyileşme gözlenmiştir. Bu bulgular, cerrahi yöntem seçimi ve postoperatif iyileşme planlamasında klinik kararları destekleyen önemli veriler sunmakta, aynı zamanda iş gücü kaybının değerlendirilmesinin hasta yönetiminde kritik bir parametre olduğunu vurgulamaktadır. Bulgular, sağlık sistemi açısından ekonomik ve sosyal planlamaya katkı sağlayacak nitelikte olup gelecekte yapılacak geniş serili çalışmalarla desteklenmesi hâlinde literatüre önemli katkılar sağlayabileceği düşünülmektedir.