Acil servise başvuran ürolithiazis tanılı hastalardaalpl gen polimorfizmi ile ürolithiazis ilişkisinin incelenmesi, prospektif çalışma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İBRAHİM ALTUNDAĞ
Danışman: Esra GÜZEL TANOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ:Üriner sistem taşları çevresel ve genetik faktörlerden etkilenen kompleks bir patofizyolojiye sahiptir. Bazı topluluklarda ya da bir topluluk içerisinde yer alan aynı ailenin bireylerinde ürolithiazis görülme sıklığının diğer topluluklara göre yüksek olması, genetik özellikler, ırk ve milliyetin üriner sistem taşları risk faktörleri içerisinde yer aldığını desteklemektedir. Bu prospektif çalışma ile amacımız,Türk toplumunda üriner sistem taş hastalığı ile ALPL gen polimorfizmi arasındaki ilişkiyi incelenmektir. Araştıracağımız bu ilişki ile,yaygın bir sağlık sorunu olan ürolithiazisin genetik kökeni ile ilgili, daha önceden farklı ülkelerde tespit edilmiş ancak henüz dünya genelinde kabul görmüş bir risk faktörü olmayan ALPL gen polimorfizmini tespit etmeyi hedefliyoruz.Ürolithiazisli hastalarda ALPL gen polimorfizmi araştırılması ile eş zamanlı olarak; sistemik hastalıklar, ilaçlar, yaş, cinsiyet ve laboratuvar bulguları gibi ürolithiazis gelişiminde etkili olabilecek diğer faktörlerin de araştırılmasını hedefliyoruz. GEREÇ VE YÖNTEM:Çalışmamıza, bilinenürolithiazis tanılı ya da acil servis değerlendirmesi sırasında yeni tanı ürolithiazis saptanan,uygunluk kriterlerini karşılayan 187 hasta dahil edildi. Kontrol grubu ise, acil servise ürolithiazis semptom ve bulguları haricinde herhangi bir sebeple başvuran,ürolithiazis tanısı ya da aile öyküsü olmayan 92 kişi ile oluşturuldu.Çalışmaya dahil edilen 187 hasta ve 92 kontrol grubuna ait DNA örnekleri, c.1542G>A tespiti amacıyla, Bio-Rad® marka CFX96™ Touch model qPCR cihazında analiz edildi. Hasta ve kontrol grupları ALPL gen (rs1256328) polimorfizmi açısından karşılaştırıldı. Ayrıcahasta ve kontrol gruplarıarasında yaş, cinsiyet, ek hastalıklar, kullanılan ilaçlar, tam idrar tahlili (TİT), hemogram, biyokimya ve kan gazı parametrelerigibi ürolithiazis riski ile ilişkili faktörler araştırıldı. Hasta ve kontrol grupları arasında ürolithiazis ile ilişkili olabilecek bağımsız risk faktörleri, çok değişkenli lojistik regresyon analizi vasıtasıyla incelendi. BULGULAR:Çalışmamızdatüm olgular içerisinde 149 olguda (%53,4) wild type (CC) genotipi, 125 olguda (%44,8) heterozigot (CT) genotip ve 5 olguda (%1,8) ise homozigot genotip izlendi. Homozigot genotiplerinin tamamı hasta grubundaydı.Wild type (CC) genotip oranı kontrol grubunda (%63), hasta grubuna oranla (%48,7) ve heterozigot (CT) genotip oranı ise hasta grubunda (%48,7), kontrol grubuna oranla (%37,0) istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptandı (p=0,034). Ayrıca ürolithiazisli hastalarda T alleli oranı (%27) kontrol grubuna göre (%18,5) istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptandı (p=0,027). Ürolithiazis riski ile ilişkili yaş, cinsiyet, en az bir komorbid hastalık varlığı, ilaç kullanım öyküsü, kan kalsiyum düzeyi, idrar dansitesi, idrar pH'ı ve heterozigot genotip gibi bağımsız risk faktörlerinin çok değişkenli lojistik regresyon analizi aracılığıyla değerlendirilmesinde yaş (p=0,020) ve heterozigot genotipe (p=0,007) sahip olmanın, ürolithiazis gelişimine istatistiksel olarak anlamlı etki eden bağımsız risk faktörleri olduğu tespit edildi. Çalışmamızda ürolithiazisli hasta ve kontrol grupları arasında laboratuvar parametreleri açısından karşılaştırmalar gerçekleştirildi. Ürolithiazisli hasta grubunda BUN, kreatinin, klor, kreatin kinaz ve NLR düzeyi kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptandı. Ayrıca ürolithiazisli hasta grubunda TİT'te proteinüri, ürobilinojen pozitifliği, hematüri, piyüri, amorf kristal pozitifliği ve epitel hücre pozitifliği sıklığı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptandı. SONUÇ:Çalışmamız, ALPL geni (rs1256328) 1542.lokalizasyonunda wild type (CC) genotipi yerine heterozigot (CT) genotip görülmesi ya da sitozin (C) yerine timin (T) nükleotidi görülmesinin, ürolithiazis riskinde artışa neden olduğunu göstermektedir. ANAHTAR KELİMELER:ALPL, ürolithiazis, alkalen fosfataz, rs1256328, ALPL gen polimorzimi,SNP, tek nükleotid polimorfizmi