Psöriyazis hastalarında kardiyometabolik risk faktörlerinin hastalık şiddeti ve yaşam kalitesi ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH SOYTÜRK
Danışman: Yusuf Çetin DOĞANER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Psöriyazis, en çok araştırılan dermatolojik hastalıklardandır. Dermatolojik hastalıklar ve kardiyometabolik risk faktörleri arasındaki ilişki uzun zamandır araştırılmaktadır. Psöriyazis patogenezindeki inflamatuar sürece bağlı olarak geliştiği düşünülen hastalıklar da son yıllarda pek çok araştırmanın konusu olmuştur. Psöriyazis hastalarında kozmetik kaygının ötesinde, hastalık şiddeti ve yaşam kalitesinin gelişebilecek komorbit hastalıklarla ilişkili olabildiği ve bunda cinsiyet, yaş, lezyon yerleşim yeri gibi hasta ve hastalığa ait birçok faktörün rol oynadığı tespit edilmiştir. Çalışmadaki amacımız; psöriyazis hastalarındaki sosyodemografik ve kardiyometabolik ve psöriyazis öyküsüne yönelik risk faktörlerini incelemek ve bu durumun hastalığın şiddeti ve hastaların yaşam kalitesi ile ilişkisini gözlemlemektir. Hastaların takip ve tedavisinde yalnızca deri bulgularına odaklanmayıp önlenebilir sağlık hizmetleri bakımından yüksek öneme sahip komorbit durumlar hakkında farkındalık oluşturmayı amaçlıyoruz. Gereç ve Yöntem: 01 Haziran 2021-31 Mayıs 2022 tarihleri arasında, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Deri ve Zührevi Hastalıkları polikliniğine başvuran psöriyazis tanılı hastalardan çalışmaya katılmayı kabul edenlere uygulanmıştır. Sosyodemografik özelliklerin yanı sıra, psöriyazis öyküsüne yönelik sorular, ek hastalık varlığı, yaşam kalite ölçeğine yönelik sorular içeren yapılandırılmış anket formu uygulanmıştır. Muayene sırasında ilgili ölçümler ve hastalık şiddet skorlaması yapılmış, gerekli laboratuar parametreleri de hastane bilgi sisteminden elde edilmiştir. Veriler SPSS programından uygun testler kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 315 psöriyazis hastasının yaş ortalaması 44,21±15,17 ve %51,4'ü erkekti. Hastaların ek kronik hastalık varlığı %44,7 iken; Metabolik Sendrom (MetS) varlığının %32 olduğu tespit edilmiştir. MetS tanısı almada yaş (p<0,001), eğitim durumu (p<0,001) ve çalışma durumunun (p<0,05) istatistiksel olarak anlamlı ilişkisi olduğu belirlenmiştir. Aile öyküsü varlığının hastaların tanı alma yaşında negatif yönlü etkisi olduğu görülmüştür. Aile öyküsü olan hastaların ortalama tanı yaşı 28,6 iken; aile öyküsü olmayan hastaların ortalama tanı alma yaşının 33,7 olduğu saptanmıştır (p<0,05). Hastaların TAT (Tamamlayıcı ve Alternatif Tedavi) yöntemi kullanımının %39 olduğu ve bu durumu hastanın yaşı, aile öyküsü, hastalık süresi ve öncesinde kullandığı tedavilerden etkilediği görülmüştür (p<0,05). MetS tanısı olan hastalarda yapılan spearman korelasyon analizinde PAŞİ (Psöriyazis Alan Şiddet İndeksi) skoru ile DYKİ (Dermatolojik Yaşam Kalite İndeksi) skorları arasında olumsuz etkileyecek şekilde anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir (p<0,001). Yapılan çok değişkenli regresyon analizinde yaş, tanı alınan yaş, tedavi alınan süre, ek kronik hastalık varlığı, MetS tanısı varlığı ve şu an alınan tedavi durumlarının DYKİ toplam skorundaki varyansın %4,4'ünü açıkladığı ve modelin istatistiksel açıdan anlamlı olduğu (F=3,074; p=0,004) belirlenmiştir. Sonuç: Psöriyazis hastalarında komorbit hastalıkların varlığı ve bunların kontrol altında olması, hastaların yaşam kalitesi ve hastalık şiddetinin azaltılmasında önemli yere sahiptir. Birinci basamak sağlık hizmeti veren aile hekimleri; psöriyazis tanılı hastalarının muayenesinde komorbidite varlığı ve MetS parametreleri açısından değerlendirilmesi sürecin yönetiminde kritik önem arz etmektedir. Kardiyometabolik risk faktörleri yüksek olan hastaların komorbit durumlarının sağaltımı noktasında yaşam tarzı değişiklikleri ve kilo kontrolünün gerekliliğini vurgulayarak hastaların farkındalığını artırmaları son derece önemlidir. Anahtar Kelimeler: Psöriyazis, Metabolik Sendrom, yaşam kalitesi, hastalık şiddeti