Şizofreni tanılı hastalarda koku algılama ve empatinin sosyal işlevsellikle ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHSEN BÜYÜKAVŞAR
Danışman: Hüseyin GÜLEÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada şizofreni hastalarında sonlanım ölçütü olan sosyal işlevsellik ve günlük yaşam aktivitelerindeki yetersizliğinin içinde, sosyal biliş elemanlarından olan koku tanıma yetisi ile duygulsnımsal ve bilişsel empatinin ne düzeyde yer aldığı ve şizofreni hastalarında sağlıklı kontrollere göre Bilişsel ve duygulanımsal empati ve koku algılama yetisi farklılık düzeyinin araştırılması amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma kapsamında, Araştırma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi 01.01.2017 – 01.10.2017 tarihleri arasında Kapalı Erkek ve Kadın Psikiyatri Servisi ve Şizofreni dal polikliniğine başvuran ve DSM-V tanı kriterlerine göre şizofreni tanısı almış 48 hasta ve 51 sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmaya alınan hasta ve sağlıklı kontrollere Sosyodemografik Veri Toplama Formu, Sniffin Sticks Koku Testi, Bilişsel ve Duygulanımsal Empati Ölçeği (QCAE) uygulanırken hastalara klinik şiddet ve işlevsellikle ilgili Pozitif ve Negatif Belirti Değerlendirme Ölçeği (PANSS), Bireysel ve Sosyal Performans Ölçeği (PSP) uygulandı. Bulgular: Yapılan istatistiksel analizler sonucunda Sniffin Sticks Koku Testi parametrelerinin hepsinde hasta ve kontrol grubu arasında belirgin istatistiksel anlamlılık izlenmiştir. Toplam koku skorunun hastalarda ortalama 9,4 ± 1,9 (4,5 – 13,8), kontrol grubunda 13,0 ± 2,0 (7,3 – 15,5) olduğu görülmüştür (p<0,001). Hastalar kontrollere göre QCAE toplamda ve bilişsel empati (CE) boyutunda daha düşük ve anlamlı olarak fark oluşturan skorlar göstermiştir (p= 0,05, p= 0,007). Çalışmamızda hipotezimize uyumlu şekilde toplam koku skorunun ve QCAE istetistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (r= 0,372, p= 0,009). Özellikle bilişsel empati (CE) ve iki alt boyutu olan EC ve OS koku eşiği ; PT (r= 0,372, p= 0,009), OS (r= 0,459, p= 0,001), CE (r= 0,481, p= 0,001) ve koku toplam skoru PT, OS, CE ile anlamlı korelasyon göstermiştir. Ancak bu ilişki koku ve PSP ile QCAE ve PSP arasında gösterilememiştir. Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda hastaların koku algılama ve bilişsel empatinin bozuk olduğu ancak bu bozukluğun sosyal işlevsellikle ilişkisi olmadığını gösterdik. Bu bulgular çalışmamızda kullanılan öz bildirime dayalı empati ölçeğinin (QCAE) şizofreni hastalarındaki koku bozukluğu ile sosyal işlevselliğin azalması arasındaki ilişkiyi göstermede yetersiz kaldığını ve daha objektif testlere ihtiyaç duyulduğunu, önümüzdeki yıllarda bu aracılık görevi ile ilgili yapılacak yeni çalışmalara ihtiyaç olduğu göstermektedir. Anahtar Sözcükler: Şizofreni, Empati, Koku Algılama, Sosyal İşlevsellik, Sosyal Biliş.