Internal karotid arter anevrizmalarının morfometrik analizi: Anevrizma boyutu, parent arter çapı ve kanama riski ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKHAN AKKAYA
Danışman: Ergün DAĞLIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İnternal Karotid Arter(ICA) anevrizmaları Serebral anevrizmaların önemli bir bölümünü oluşturur. takip ve tedavi süreçleri esnasında anevrizmaların rüptürü ve oluşabilecek diğer komplikasyonların mortal ve morbit seyretmesi nedeniyle önemlidir. Bu nedenle rüptür riskinin tahmin edilebilir olması klinik yönetim açısından önem arz etmektedir. Parent arter anevrizmanın bulunduğu ana vasküler yapıdır. bu arterin çapının anevrizma çapına oranının anevrizma rüptürünü öngörmede önemli bir parametre olduğunu düşünmekteyiz bu nedenle bu çalışmada parent arter çapının anevrizma çapına oranının rüptür üzerine olan etkisini değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem:Ocak 2022- Aralık 2022 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi beyin cerrahi kliniğine başvuran ve tedavi edilen hastaların radyolojik ve klinik verileri retrospektif olarak incelendi. Hastaların yaş , cinsiyet , sigara içme durumları , eşlik eden hipertansiyon , Subaraknoid kanama(SAK) veya hangi şikayet ile başvurduğu , SAK ile başvurduysa ICA anevrizmasına bağlı SAK olup olmadığı , Parent arter ve anevrizma çaplar Radiant DICOM Viewer 2025.1 programı ile ölçüldü. Hastaların preoperatif ve postoperatif 1,6.12. ay Modifiye Rankin Skorlaması(mRS) puanları not edildi. Postop 6. ay Digital Subtraction Angiografi(DSA) ve 1. yılda Manyetik Rezonans Angiografi(MRA) ile kontrol görüntülemeler yapıldı. Bununla beraber hastaların peroperatif gelişen komplikasyonlar , mortalite ve morbiditesi değerlendirildi. Bulgular:Çalışmamıza 181 hasta dahil edildi bu hastalarda toplam 181 anevrizma tedavi edildi. Bu hastalardan 133 kişi kadın cinsiyetinde, 48 kişi erkek cinsiyetindeydi. Tedavi edilen en genç hasta 16 yaşında iken en yaşlı hasta 93 yaşındaydı. hastaların yaş ortalaması (58,8 ± 14,0) şeklindeydi.Hastaların 118'inde(%65.2) tek anevrizma mevcutken 63(%34.8) hastada multipl anevrizma mevcuttu. Multipl anevrizması olanların segmentlere göre dağılımına baktığımızda ICA 42 anevrizma (%23.2) , MCA 34 anevrizma (%18.8) , ACOM\ACA 22 anevrizma (%12.2) , VB 11 anevrizma (%6.1) şeklindeydi.Sigara kullanan hasta sayısı 47 (%26) iken hayatının bir döneminde sigara kullanmış ve 1 yıldan uzun süredir kullanmayan hasta sayısı 8(%4.4) idi.Hipertansif hasta sayısı 92'ydi(%50.8) Hastaların 52'sinde(%28.7) SAK öyküsü mevcuttu SAK geçirenlere baktığımızda bu hastaların 31'i (%59.6) çalışılan anevrizmaya bağlı SAK geçirmiş. Diğer 21(%40.4) hasta diğer lokalizasyonlardaki anevrizmalara bağlı olarak SAK geçirmiş.Anevrizmaların 163(%90.1) tanesi sakküler , 14(%7.7) tanesi fuziform , 4 (%2.2) tanesi nonspesifik tipindedir.Tedavi edilen anevrizmaların 112 (%61.9) tanesi sadece flow diverter(FD), 37(%20.4) tanesi aynı seans FD + koil , 17(%9.4) tanesi aşamalı FD+koil , 11(%6.1) tanesi stent + koil , 2 (%1.1) tanesi sadece koil ile tedavi edildiler.Parent arterlerin proksimal çap ortalamaları 3,9 ± 0,6 mm , distal çap ortalamaları 3,6 ± 0,7 mm , total çap ortalaması 3,7 ± 0,6 mm Anevrizmaların genişlik ortalamaları 6,1 ± 4,4 mm , yükseklik ortalamaları 6,8 ± 5,4 mm , ortalama çapı 6,5 ± 4,8 mm Anevrizmaların boyun genişlikleri ortalaması 3,5 ± 1,6 mm Parent Arter ve Anevrizma Domu arasındaki ilişkiler incelendiğinde ;parent Arter Distal Çapı ile; Anevrizma Domu genişliği arasında, r=203 düzeyinde ve pozitif yönde, Anevrizma Domu yüksekliği ile arasında, r=0,196 düzeyinde ve pozitif yönde, Anevrizma Domu ortalama çapı ile arasında, r=0,205 düzeyinde ve pozitif yönde, Parent Arter Proximal Çapı ile; Anevrizma Domu genişliği arasında, r=255 düzeyinde ve pozitif yönde, Anevrizma Domu yüksekliği ile arasında, r=0,206 düzeyinde ve pozitif yönde,Anevrizma Domu ortalama çapı ile arasında, r=0,235 düzeyinde ve pozitif yönde,Parent Arter Ortalama Çap ile; Anevrizma Domu genişliği arasında, r=252 düzeyinde ve pozitif yönde, Anevrizma Domu yüksekliği ile arasında, r=0,223 düzeyinde ve pozitif yönde, Anevrizma Domu ortalama çapı ile arasında, r=0,243 düzeyinde ve pozitif yönde,ilişkiler olduğu ve bu ilişkilerin istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<0,05) bulunmuştur.Modifiye rankin skoru(MRS) göre hastaları 0,1,2 puan alanları iyi klinik 3,4,5 puan alanları kötü klinik olarak gruplandırdık 6 puan ölümü temsil etmekte buna göre hastaların tedavi öncesi 157 si iyi klinik ile 23 kötü klinik ile başvurdu. 1. ay takibinde takipte olan hastalardan 4'ü exitus oldu. 6. ay sonunda takip edilenlerden 1 hasta daha exitus oldu. 12. ay sonunda da 1 hasta yine exitus oldu toplam 11 hasta bu süreçte exitus oldu Sonuç: Çalışmamız tek merkezli ICA anevrizması olan 181 hasta üzerinde yapılan bir çalışma olduğundan literatüre katkı sağlayacağı için önem arz etmektedir. Parent arter ile anevrizma çapı arasındaki ilişkinin rüptür üzerine olan etkisi istatistiksel açıdan anlamlı bulunmadı bu durum gösteriyor ki yalnızca morfolojik parametreler rüptür üzerinde etkili olmamakta. Bunun yanında hemodinamik faktörler ,anevrizma duvar yapısı gibi parametrelerinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Gelişen teknoloji ile birlikte görüntüleme yöntemlerinin geliştirilmesi sonrasında bu faktörlerin değerlendirilmesi daha mümkün olabilir ve anevrizma tedavisinde yeni gelişmelere , rüptüre olmamış anevrizmaların yönetimi konusunda daha etkili kararlar verilmesine hesaplamalı akışkanlar dinamiği ve biyomekanik testlerle desteklenerek aydınlatılmasına destek olabilir. Anahtar Kelimeler: Anevrizma , Parent Arter , Subaraknoid Kanama , Anevrizma Rüptürü , Internal Karotid Arter