Bipolar bozukluk hastalarının manik ve ötimik dönemlerdeki serum Lipoksin A4 düzeylerinin sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE ULUSLARARASI TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BETÜL KÜRK
Danışman: Murat ERKIRAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Son yıllarda bipolar bozukluk (BPB) etiyolojisinde inflamatuar süreçlerin rolüne ait veriler giderek artmakta olup; akut duygudurum dönemlerinin inflamatuar parametrelerdeki değişim ile ilişkili olabileceği bildirilmektedir. Lipoksin A4 (LXA4) gibi çoklu doymamış yağ asitleri ise; sinir sisteminde bolca bulunmakta, sinaptogenezisi ve nörogenezisi desteklemekte, nöronu apoptozisten ve nöroinflamasyondan korumaktadır. Bu nedenle LXA4'ün BPB etiyolojisinde rolü olabileceği fikrinden hareketle, bu çalışmada; BPB tanısı almış, manik ve ötimik dönemlerdeki hastaların serum LXA4 düzeylerinin sağlıklı bireyler ile karşılaştırılması ve BPB'de bilişsel işlevler, genel işlevsellik ve inflamasyon belirteçleri ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Ocak 2023 ile Mart 2023 tarihleri arasında hastanemiz psikiyatri kliniklerinde yatırılarak tedavi gören DSM-5 tanı ölçütlerine göre BPB I tanısı almış ve mani atağı döneminde olan 46 erkek hasta ile psikiyatri polikliniklerinde ayaktan tedavi gören, BPB I tanısı almış ve ötimik dönemde olan 48 erkek hasta rastgele seçim yöntemiyle çalışmaya alınmıştır. Psikiyatrik hastalık öyküsü olmayan sağlıklı bireylerden cinsiyet, yaş ve sigara içimi eşleştirilmiş 40 gönüllü kişi çalışmaya kontrol grubu olarak dâhil edilmiştir. Hastalara YMDÖ, HDÖ, PANSS, MoCA ve KİDÖ ölçekleri; sağlıklı gönüllülere MoCA ölçeği uygulanmıştır. Tüm katılımcıların boy ve kilo ölçümleri yapılmış; tam kan sayımı, lipid profili, açlık kan şekeri, sedimentasyon ve CRP tetkikleri yapılmıştır. Hastaların ve sağlıklı kontrol grubunun serum LXA4 düzeyleri ölçülmüştür. Bulgular: Araştırmamızda serum LXA4 konsantrasyonları açısından en yüksek grup mani dönemi, sonra ötimik dönemdeki hastalar olup; en düşük konsantrasyon sağlıklı kontrol grubunda tespit edilmiştir. Ötimik grup ile mani (p=0,082) ve kontrol grubu (p=0,185) arasında anlamlı bir fark gözlenmezken; serum LXA4 düzeyleri manik dönemdeki hastalarda sağlıklı kontrol grubuna göre istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde daha yüksek saptanmıştır (p=0,014). İnflamatuar belirteçler olarak değerlendirilen laboratuar parametrelerinden lökosit ve nötrofil değerleri, hem mani (sırasıyla p=0,007, p=0,006) hem de ötimik grupta kontrol grubuna göre (sırasıyla p=0,027, p=0,044) istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır. Ek olarak akut faz reaktanı olan CRP düzeyleri de, mani grubunda, hem ötimik hasta grubuna (p=0,013), hem de kontrol grubuna (p<0,001) göre anlamlı düzeyde yüksek olarak tespit edilmiş olup; LXA4 düzeyleri ile CRP değerlerinin arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon tespit edilmiştir (p=0,023). Çalışmamızda LXA4 seviyeleri ile bilişsel işlevler ve genel işlevsellik düzeyi arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır. Sonuç: Nöroprotektif ve anti-inflamatuar etkileri olduğu bilinen LXA4'ün mani dönemindeki hastalarda sağlıklı kontrol grubuna göre istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha yüksek düzeyde saptanması; BPB'de özellikle de mani döneminde arttığı düşünülen pro-inflamatuar moleküllere reaktif olarak LXA4'ün yükselerek inflamasyonun çözülmesine aracılık ettiğini düşündürmektedir. Mani atağı dönemindeki bu yüksek LXA4 düzeylerinin mani atağına özgü bir biyobelirteç (trait marker) olabileceğini düşündürmektedir. Ancak LXA4'ün BPB ile ilişkili inflamasyonun etiyolojisindeki rolünü anlamak için, daha geniş hasta gruplarıyla yapılacak prospektif çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.