Meme kanseri cerrahisi hastalarında ultrasonografi rehberliğinde pektoserratus plan bloğu, erektör spina plan bloğu ve serratus anterior plan bloğunun postoperatif opioid tüketimi, derlenme kalitesi ve kronik ağrı üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ANESTEZİ VE REANİMASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAFİZENUR ATALAY ARAT
Danışman: Arzu KARAVELİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Bu çalışmanın amacı, meme kanseri cerrahisi geçiren hastalarda postoperatif akut ağrı yönetiminde ultrasonografi rehberliğinde uygulanan pektoserratus plan bloğu (PECS-II), erektör spina plan bloğu (ESPB) ve serratus anterior plan bloğunun (SAPB) postoperatif opioid tüketimi, derlenme kalitesi ve kronik ağrı üzerindeki etkilerini belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde elektif unilateral meme kanseri cerrahisi planlanan (modifiye radikal mastektomi, meme koruyucu cerrahi, simple mastektomi, aksiller lenf nodu diseksiyonu vb.), 18-65 yaş aralığında, ASA (American Society of Anesthesiologists) skoru I-III arasında olan ve vücut kitle indeksi (VKİ) 32 kg/m²'nin altında bulunan gönüllü 96 hasta dahil edilmiştir. Dahil edilme kriterlerini karşılayan tüm hastalar, gerekli örneklem büyüklüğüne ulaşılıncaya kadar ardışık örnekleme yöntemi ile çalışmaya alınmıştır. Hastalar, PECS-II blok uygulanan (PECS grubu; n:24), ESP bloğu uygulanan (ESPB grubu; n:24), SAP bloğu uygulanan (SAPB grubu; n:24) ve blok uygulanmayan (Kontrol grubu; n:24) olmak üzere dört gruba ayrılmıştır. Operasyon sonrası tüm hastalara ilk 24 saat standart bir hasta kontrollü analjezi protokolü uygulanmıştır. 24 saat süresince tüketilen opioid miktarı kayıt altına alınmıştır. Hastaların postoperatif derlenme kalitesi, operasyon bitiminden 24 saat sonra Quality of Recovery-15 (QoR-15) ölçeği ile değerlendirilmiştir. Kronik ağrı, operasyondan 3 ay sonra hastalar telefonla aranarak sorgulanmıştır. Hastaların demografik verileri, intraoperatif hemodinamik verileri, anestezi ve cerrahi süreleri, intraoperatif ve postoperatif opioid tüketimi, ilk analjezik talep zamanı, postoperatif Numeric Rating Scale (NRS) skorları (postoperatif 1., 3., 6., 12. ve 24. saatlerde), yatış süresi, hasta ve cerrah memnuniyeti ve blok ve/veya cerrahi ile ilişkili olası komplikasyonlar kaydedilmiştir. Bulgular: Gruplar arasında demografik veriler, intraoperatif hemodinamik parametreler, anestezi ve cerrahi süreleri, intraoperatif total opioid tüketimi, ilk analjezik talep zamanı, yatış süresi ile hasta ve cerrah memnuniyeti açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05). Ancak, postoperatif total opioid tüketimi açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p <0.0001). Yapılan Bonferroni analizinde PECS II ve SAP blok yapılan hasta grubunun postoperatif opioid tüketiminin, Kontrol grubuna kıyasla, istatistiksel olarak anlamlı ölçüde azaldığı tespit edilmiştir (sırasıyla p <0.0001, p=0.008). Postoperatif QoR-15 skorları blok uygulanan gruplarda, Kontrol grubuna kıyasla, anlamlı şekilde daha yüksek saptanmıştır (PECS vs Kontrol p <0.0001, ESP vs Kontrol p=0.002, SAP vs Kontrol p <0.0001). Postoperatif kronik ağrı gelişme insidansı bakımından gruplar arasında istatistiksel bir fark saptanmamıştır (p=0.155). Çalışmamızda, kronik ağrı gelişimi ile ilişkili risk faktörlerini belirlemek amacıyla Lojistik Regresyon Analizi yapılmıştır. Uygulanan cerrahi tipi, kronik ağrı gelişimi ile anlamlı ilişki göstermiştir (OR: 4.03, %95 CI: 1.186-13.724, p=0.026). Sonuç: Meme cerrahisi sonrası multimodal analjezinin bir parçası olarak uygulanan PECS-II ve SAPB'nin postoperatif opioid tüketimini azalttığı, PECS II, ESPB VE SAPB'nin üçünün de Kontrol grubuna kıyasla QoR-15 ile ölçülen derlenme kalitesini artırdığı gösterilmiştir. Kronik ağrı insidansı açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Anahtar Kelimeler: ağrı, erektör spina plan bloğu, meme kanseri cerrahisi, pektoserratus plan bloğu, serratus anterior plan bloğu