Jinekolojik kanser taramalarına kişilerin katılımını etkileyen faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYÇA TOSUN
Danışman: Hakan DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada kadınların jinekolojik kanser taramalarına katılımını etkileyen faktörleri araştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Ağustos 2018-Aralık 2018 tarihleri arasında Bursa ilinde Halk Sağlığı Müdürlüğü'ne bağlı Bağlaraltı Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 30-65 yaş arası kadın hastalar üzerine yapıldı. Çalışma Bağlaraltı Eğitim ASM'ye kayıtlı kanser taramalarına katılanları ve kanser taramalarına katılmayanları değerlendirilerek, 30-65 yaş arası toplam 214 kadın hasta üzerinde yapılmıştır. Araştırmada kadın hastalara sosyodemografik, jinekolojik ve obstetrik özelliklerini sorgulayan anket ile sağlık okuryazarlığını değerlendiren HL-EU-Q16 ölçeği kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmamız sonucunda pap-smear testini doğru bir şekilde yaptıranların genel ölçek puanı testi doğru bir şekilde yaptırmayanlara göre daha yüksek bulunmuştur. Pap-smear testini doğru bir şekilde yaptıranlarda sağlık okuryazarlığı düzeyi yeterli olan katılımcıların oranı daha yüksek bulunmuştur. Çalışmamızda mamografi taramasına katılımı etkileyen faktörler, kronik hastalık varlığı, kendi kendine meme muayenesi yapma, önceki testinde şüpheli lezyon olması olarak saptanmıştır. Katılımcıların %63'ü mamografi ile meme kanseri taraması yaptırırken, %19'u doğru mamografi yaptırmıştır. %36,90'ı mamografi ile meme kanseri taramasına katılmamıştır. Yaptırmama nedenleri sorulduğunda çoğunluğunda gerek duymama, yaş faktörü, tarama testlerini bilmeme şeklinde cevabını vermiştir. Yine çalışmamızda katılımcıların %70,50'si pap-smear testi ile serviks kanseri taraması yaptırırken, %11,70'i doğru pap-smear yaptırmıştır. %29,40'ı ise pap-smear testi ile serviks kanseri taramasına katılmamıştır. Yaptırmama nedenleri sorulduğunda çoğunluğu gerekliliğine inanamama, bilmiyor olma, serviks kanserinin kendisinde olmayacağını düşünme cevabını vermiştir. Sonuç: Kadınların jinekolojik kanser taramalarından pap-smear yaptırma durumları sağlık okuryazarlığı ile ilişkili bulunmuştur. Mamografi yaptırma ise daha önceki şüpheli lezyon tespit edilmesi ile ilişkilidir. Hastaların kanser taramalarına düzenli katılımı sınırlıdır. Şüpheli lezyon veya şikayet varlığında düzenli tetkik yaptırmak tarama değil tanı amaçlıdır. Bu konudaki eksikliğin giderilmesi için çaba gösterilmelidir. Anahtar kelimeler: jinekolojik kanserler, kanser taramaları, mamografi, meme kanseri, sağlık okuryazarlığı, serviks kanseri, pap-smear.