Obeziteli bireylerde ve sağlıklı gönüllülerdemots-c peptit düzeylerinin karşılaştırılması ve MOTS-C peptit düzeyleri ile inflamasyon, insülin direnci ve endotel fonksiyonu arasındaki ilişkinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DUYGU YILDIZ ÖZKAYA
Danışman: Cem HAYMANA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Obezite Türkiye'de ve tüm dünyada önemli bir halk sağlığı sorunudur. Obezite patogenezinde hem çevresel hem genetik faktörlerin rol oynadığı bilinmektedir. Hücresel düzeyde metabolizmaya etki eden çeşitli moleküllerin obezite mekanizmasında rol oynadığı düşünülmekte, bununla ilgili çeşitli araştırmalar yapılmaktadır. Mitokondriyal bir peptit olan MOTS-C peptidin (Mitochondrial Open Reading Frame of the Twelve S rRNA type-c), metabolizmada önemli rol oynadığına ilişkin çeşitli araştırmalar mevcuttur. Bu çalışmanın amacı, insanda MOTS-C peptit adı verilen mitokondriyal sinyal molekülünün obeziteli ve sağlıklı vücut ağırlığına sahip bireylerde serum düzeylerini araştırmak; aynı zamanda insülin direnci, endotel fonksiyonu ve inflamasyon ile ilşkisini ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntemler: Araştırmamız tek merkezli, olgu/kontrol ve kesitsel bir çalışmadır. Gülhane Eğitim Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Polikliniğine başvuran 18-65 yaş arası obeziteli ve sağlıklı bireyler çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan bireylerden birer tüp kan alınarak aynı zamanda tansiyonları ölçülmüştür. Yaş ve cinsiyet ile kilo ve boy bilgileri kaydedilmiştir. Kandan santrifüj edilerek ayrılan serum örnekleri -80 °C derin dondurucuda saklanmıştır. Hedef sayıya ulaşıldığında serum örneklerinde MOTS-C peptit, insülin, asimetrik dimetil arjinin (ADMA), yüksek duyarlılıklı C-reaktif protein (hsCRP) düzeyleri aynı anda çalışılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 47 obeziteli, 38 normal kilolu olmak üzere toplam 85 birey katılmıştır. Katılımcıların 22'si erkek, 63'ü kadınlardan oluşmaktadır. Katılımcıların ortalama yaşı 32,8±11,29'dur. Obeziteli bireylerin ortalama BKI değeri 36±5,4, normal kilolu bireylerin ise 21,8±1,8 kg/m²'dir. Laboratuvar değerlerine baktığımızda, normal kilolu bireylerdeki ortalama MOTS-C peptit değeri 143,5±41,4 pg/mL, obeziteli bireylerde ise 147,9±46,4 pg/mL'dir. MOTS-C peptit düzeyleri ile obezite arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p değeri: 0,650). HOMA-IR değeri obezitelilerde 3,07±1,36, normal kilolu olanlarda 1,79±0,76 (p=<0.001) ve HbA1c düzeyleri ise sırasıyla %5,69±0,28 ve 5,17±0,31 (p=0.000) olarak ölçülmüş olup, her iki değer obeziteli bireylerde anlamlı olarak yüksektir. HsCRP obeziteli bireylerde ortalama 6,58±8,89, normal kilolu bireylerde 1,21±2,01 mg/L'dir (p=<0.001). Çalışmamızda MOTS-C peptit düzeyleri ile diğer parametrelerin ilişkisi de incelenmiştir. MOTS-C peptit ile HOMA-IR ve ADMA düzeyleri arasında anlamlı bir pozitif bir korelasyon saptanmıştır (p değeri sırasıyla 0,000 ve 0,003'tür). Yaptığımız regresyon analizinde, MOTS-C yüksekliğinin ilşkili faktörleri arasında yaş (OR:0,093 CI 0,87-0,99, p=0,025), kadın cinsiyet (OR:4,39 CI 1,20-15,9, p=0,025) ve HOMA-IR (OR:2,48 CI 1,42-4,32, p=0,001) bulunmuştur. Sonuç: Sonuç olarak bu çalışmamızda, metabolik olaylarda önemli bir rol oynadığı düşünülen MOTS-C peptit ile obezite arasında anlamlı bir ilişki olmadığı saptanmıştır. MOTS-C peptidin inflamasyon, endotel disfonksiyonu ve insülin direnci arasındaki ilişkiye bakıldığında ise özellikle insülin direnci ile MOTS-C peptid düzeyleri arasında kuvvetli bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca MOTS-C peptid ile yaş ve cinsiyet arasında da anlamlı bir ilişki bulunmuştur. MOTS-C peptidin metabolik olaylardaki rolünün ortaya konabilmesi için daha geniş örnekleme sahip prospektif çalışmaların yapılması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: İnsülin direnci, MOTS-C peptit, obezite.