Tüp ligasyonu, bakırlı rahim içi araç veya levonorgestrelli intrauterin sistemle kontrasepsiyon istemi ile başvuran 35-45 yaş aralığındaki kadınlarda; uygulanan konstrasepsiyon yönteminin menstrüel patern,hemoglobin, pelvik ağrı, vajinal enfeksiyon, cinsel fonksiyon, yaşam kalitesi üzerine etkilerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE DOĞAN YANGIR
Danışman: Yusuf ÜSTÜN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışma uzun etkili kontrasepsiyon sağlayan Cu-RİA, LNG-IUS ve BTL yöntemlerinin; menstrüel düzene, kanama süresine, kanama miktarına, hemoglobin değerine, pelvik ağrıya, vajinite, yaşam kalitesine ve cinsel işleve etkilerinin değerlendirmesi ve yöntemlerin birbirleriyle karşılaştırılması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Prospektif randomize gözlemsel bir çalışmadır. Çalışmamıza Eylül 2022-Eylül 2023 tarihleri arasında kliniğimize başvuran BTL, LNG-IUS, CU-RİA yöntemlerinden biriyle korunmak isteyen 35-45 yaş aralığındaki, her bir kontrasepsiyon yöntemi için 30 kadın, toplam 90 kadın dahil edilmiştir. Katılımcılar yöntem seçimlerine göre üç gruba ayrılmıştır. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, gebelik, hastalık ve ameliyat öyküleri sorgulandı. Kadınların herhangi bir yöntem uygulanmadan önce ve uygulandıktan 3 ay sonra menstrüel siklus süresi, kanama süresi, menstrüel pitogram şeması kullanılarak menstrüel kan kaybı miktarı, hemoglobin değeri, vizüel ağrı skorlaması (VAS)ile pelvik ağrı skoru, vajinal enfeksiyon varlığı değerlendirildi, FSFI ve SF36 uygulandı. Bulgular: Grupların sosyodemografik özellikleri benzerdi. Siklus süresi Cu-RİA grubunda kısaldı (p<0.01), LNG-IUS grubunda uzadı (p<0.01). Menstrüel kanama süresi Cu-RİA grubunda uzadı (p<0.01). Kanama miktarı CU-RİA (p<0.01) ve BTL (p<0.025) grubunda arttı. Hb değeri Cu-RİA (p<0.01) ve BTL (p<0.01) grubunda azaldı, LNG-IUS (p<0.05) grubunda arttı. CU-RİA grubunda enfeksiyon sıklığı artmış (p<0.05) bulunmasına rağmen diğer gruplarla kıyaslandığında fark anlamsızdı. VAS skorları CU-RİA grubunda arttı (p<0.05), LNG-IUS grubunda azaldı (p<0.025) ve gruplar arası fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.05). Hiçbir grupta SF-36 genel sağlık algısı puanı değişmedi. Cu-RİA grubunda fiziksel rol kısıtlılığı ve vücut ağrısı puanlarında (p<0.01), LNG-IUS grubunda enerji/zindelik puanında (p<0.025) düşüş izlendi. BTL grubunda fiziksel fonksiyon, fiziksel rol kısıtlılığı, sosyal fonksiyon, duygusal rol kısıtlılığı, mental sağlık, enerji/zindelik ve vücut ağrısı puanlarında istatiksel olarak anlamlı düşüş izlendi (p<0.05). FSFI açısından gruplar arası fark anlamlıydı (p<0.01). Cu-RİA grubunda cinsel uyarılma (p<0.025), lubrikasyon (p<0.01), orgazm (p<0.025), doyum (p<0.05), ağrı (p<0.025) ve toplam FSFI (p<0.025) puanlarında düşüş izlendi. LNG-IUS grubunda cinsel ağrı (p<0.025) ve toplam FSFI (p<0.05) puanlarında artış izlendi. BTL grubunda cinsel istek (p<0.01) ve lubrikasyon (p<0.01) puanlarında istatistiksel olarak anlamlı azalış; cinsel uyarılma (p<0.01), orgazm (p<0.01) ve doyum (p<0.025) puanlarında anlamlı artış izlendi. Sonuç: Cu-RİA menstrüel kanamayı arttırdı, hemoglobin değerini düşürdü. BTL menstrüasyon düzenini etkilemedi ancak bir siklusta kaybedilen toplam kan miktarını artırdı ve hemoglobini düşürdü. LNG-IUS menstrüel kan kaybını azalttı ve hemoglobini yükseltti. Sadece Cu-RİA grubunda vajinit arttı. Pelvik ağrı Cu-RİA ile artarken LNG-IUS ile azaldı. BTL yaşam kalitesini diğer yöntemlerden daha fazla etkiledi, 'genel sağlık algısı' dışındaki tüm parametreleri olumsuz etkilediği görüldü. LNG-IUS kullanımı ile sadece 'enerji/zindelik' azaldı. Cu-RİA kullanımıyla 'genel vücut ağrısı' ve 'fiziksel kısıtlılık' arttı. Cinsel fonksiyon yönünden LNG-IUS diğer kontrasepsiyon yöntemlerinden daha avantajlıydı. LNG-IUS ile cinsel ilişki sırasındaki 'ağrı' azaldı ve toplam FSFI puanı arttı. Cu-RİA 'cinsel isteği' etkilemedi ancak diğer tüm parametreleri olumsuz etkiledi. BTL'nin 'cinsel isteği' ve 'lubrikasyonu' azalttığı; 'uyarılmayı',' orgazmı' ve 'cinsel doyumu' artırdığı görüldü. Anahtar Kelimeler: rahim içi kontrasepsiyon, tüp ligasyonu, cinsel fonksiyonu, yaşam kalitesi, FSFI, SF-36